Наташа Герке

(Natasza Goerke)

Натхненне

(Inspiracja)

Самае галоўнае, што мы натхнялі адно аднаго. Найджэл, халодная брытанская рыба, і я, гарачая рыбка з Польшчы.

Пачатак быў класічны.

Абмен зацікаўленымі позіркамі і серыя выпадковасцяў, якія кідалі нас у той самы час у тыя самыя месцы. Вуліца, бар, гатэль.

Урэшце яно здарылася .

Чакаючы ў той самай чарзе да адзінай дзейнай прыбіральні, ён падышоў да мяне і працягнуў руку.

— Я Найджэл, — урачыста паведаміў мой новы знаёмы і крокам фламінга рушыў у бок вольнай прыбіральні.

Хоць нас не прадставілі адно аднаму афіцыйна, я вырашыла, што ад гэтага часу мы можам лічыцца знаёмымі.

— Hi Nigel, — раніцай я памахала яму ручніком.

— Hi Наташ’я, — узрадавана памахаў у адказ ён і хуценька схаваўся ў пакоі. У яго была барада, шорты і неверагодна доўгія ногі. Ён пах фарбамі, але пра гэта я даведалася пазней.

Гэта была першая фаза.

З гэтага моманту мы віталіся паўсюдна. На вуліцы, у бары, у гатэлі. Увесь тыдзень.

Потым надышла другая фаза.

Зноў у чарзе, гэтым разам у кітайскай амбасадзе.

— Hi, — сказала я.

— Hi, — сказаў ён, прытупваючы ад нецярплівасці, гэтаксама, як я.

Чарга спачатку кіпела, а потым пачала пакрысе засынаць.

— Chinese people not good people, — пераконваў кругленькі тыбецец сабраных пад зачыненым акенцам вестменаў.

— Not good people, — пагаджаліся вестмены, паглядаючы на гадзіннікі.

— Гэй, адчыняйце, — стукалі яны ў акно, круцілі галовамі і ад абурэння браліся падпісваць паштоўкі.

Найджэл без гадзінніка, але таксама раз’ятраны.

— Shit, — гучна вымавіў ён, — гэта гвалт над нашым правам, правам на візы.

— Shit, — пагадзілася вырваная з дрымоты аўстралійка, — кітайцы гвалцяць нашыя правы.

— І нашых жанчын, — уставіў тыбецец.

— Oh yes, — падтрымаў іх малады чалавек з татуіроўкай у выглядзе кактуса на грудзях, — калі я вярнуся ў Новую Зеландыю, то адразу паведамлю ў Amnesty International.

— Камуністычныя звычаі, — сказалі ўсе ў адзін голас, а немец на момант перастаў чысціць акуляры і гаркнуў з перкананнем:

— Jawohl, richtig.

Габрэй глядзеў на свае сандалі і не казаў нічога.

Я збянтэжана засунула ў кішэню свой тады яшчэ чырвоны пашпарт.

— Прыгожы кактус, — прымірэнча прамовіла я да новазеландца.

— Гэта не кактус, shit, гэта ківі, — абразіўся той.

— Але выглядае як кактус, — нечакана падтрымаў мяне Найджэл.

І так пачалася фаза нумар тры.

— Я люблю Азію, — распавядаў Найджэл, выграбаючы з рысу фасолю, — і Непал люблю, бо люблю горы. Цішыня, наверсе няма гэтых сраных турыстаў. А ты, чым займаешся?

— О, складанае пытанне, — шчыра прызналася я, — наогул я таксама люблю горы. Ну, а часамі пішу.

— Я таксама пішу, — прызнаўся Найджэл, — а часамі малюю. Акварэлі малюю, — дадаў ён і замоўк, напалоханы ўласнай адкрытасцю.

— А навошта едзеш у Тыбет? — спыталася я, адрываючы яго ад фасолі.

— Бо я там яшчэ не быў, — паглядзеў на мяне здзіўлены Найджэл, і мне стала сорамна.

— Польшча — дзіўная краіна, — задумаўся ён. — Я дзесяць гадоў жыву ў Ванкуверы, там шмат рускіх. Славяне — дзіўныя людзі.

— Yes, дзіўныя, — пагадзілася я і пачала выграбаць рыс з фасолі.

— Ведаеш, мне вельмі падабаецца твой акцэнт, — парушыў цішыню Найджэл, — такі мяккі, славянскі.

— Ну, не ведаю, — засумнявалася я. — Гэтае тваё th увесь час засядае ў мяне ў горле.

— Вось-вось, гэта вельмі прыгожа. Як ты вымаўляеш слова горла, — сказаў Найджэл з захапленнем і ўзрушана паглядзеў на мяне. — Я б хацеў цябе намаляваць, — выпаліў ён і, прысаромлены, пачаў корпацца лыжкай у пустой талерцы.

І пачалася фаза нумар чатыры.

Да мяжы лепш за ўсё дабірацца на джыпе. Нас набралася абавязковых восем чалавек, і мы рушылі ў дарогу. Мусон ужо скончыўся, але лужыны засталіся, таму, праехаўшы пару кіламетраў, джып заграз.

— Далей не праедзем, — спакойна паведаміў кіроўца і закурыў цыгарэту.

— Гэта нахабства, — абурыўся немец і зухавата скочыў у гразь. — На раз-два штурхаем, — зароў ён на Найджэла.

Гладзячы маю далонь, Найджэл расказваў пра сваю былую турэцкую жонку.

— Oh god, што за блакіт, — ускрыкнула аўстралійка, пазіраючы на неба.

— German people nervous people, — сцвердзіў тыбецец і дастаў ружанец.

— А можа, усё ж дапаможам, — прапанавала я па старой звычцы.

І так прыблізна мінула дарога да мяжы.

На мяжы быў сцяг, пераважна чырвоны, і маленькія людзі ў вайсковых мундзірах.

— Пашпарт, — запатрабаваў маленькі чалавечак у вайсковым мундзіры. — Здымкі Далай-Ламы ёсць? — спытаў ён і прафесійна абмацаў мае кішэні.

— Якія здымкі, — сказала я здзіўлена і малілася, каб ён не зазірнуў мне ў шкарпэткі. Не зазірнуў.

— Фатаграфаваць нельга, — сказаў чалавечак і спустошыў мой “пентакс”. — Стужку аддаць, — звярнуўся ён да Найджэла.

— What, I’m British, — абурыўся Найджэл, пасля чаго атрымаў уласнай камерай па пысе і ўпаў. — I’m British, — паўтараў ён, намагаючыся падняцца з зямлі. Ягоныя штонікі былі ў гразі, са скроні лілася кроў, але выгляд у яго быў задаволены.

— Цяпер я магу лепш цябе зразумець, — прызнаўся ён пасля, уладкаваўшыся ў аўтобусе, які ішоў у Лхасу.  — I’m British, у нас камунізм выглядае інакш, — уздыхнуў ён.

— And I’m Israeli, — усміхнуўся хлопец у сандалях і папляскаў па схаванай у заплечніку камеры.

Гэта была чацвёртая фаза.

Пятая фаза — гэта ўжо асобная гісторыя. І шостая таксама. А фазу нумар сем пад назвай “Чырвоная гара” Найджэл прадаў канадскай газеце. Разам з ілюстрацыямі.

Экскурсія

(Wycieczka)

Наперадзе ішоў гід.

— Ladies and gentelmen, гэта Канхендзонга, — сказаў гід. — Паглядзіце хутчэй, бо праз хвіліну яна знікне.

— Як гэта, знікне? — затурбавалася Пані.

— А вось так, — паціснуў плячыма гід, пстрыкнуў пальцамі, і Канхендзонга знікла.

Група захвалявалася.

— Ladies and gentelmen, калі ласка, не хвалюйцеся, — сказаў гід. — Гэта хмара. Паглядзіце на яе, калі ласка, бо праз хвіліну яе таксама не будзе.

— Як гэта, не будзе? — абурыўся Пан.

— Вось так, — уздыхнуў гід, пстрыкнуў, і хмара знікла.

Экскурсія скамянела.

— Ladies and gentelmen, сыдзіце, калі ласка, са сцежкі, — траціў цярплівасць гід. — Трэба вызваліць аглядную пляцоўку для наступнай групы. Калі вы не паспяшаецеся, то з чацвёртага ўзгорка з правага боку мы не паспеем пабачыць прэтаў.

— Якіх прэтаў, — здзівілася ў адзін голас экскурсія.

— Вялікіх, — паабяцаў гід і рушыў у бок узгорка.

— Ladies and gentelmen, гэта прэты, — сказаў гід, паказваючы рукой на возера.

— Мы нічога не бачым, — сказала экскурсія, узіраючыся ў гладкае люстра вады.

— Так я і думаў, — пахітаў галавой гід, паглядзеў на гадзіннік, пстрыкнуў і знік у лесе.

Расчараваная экскурсія хаатычна разбеглася па паляне, а з лесу данёсся голас.

— Ladies and gentelmen, — сёння мы падрыхтавалі для вас адмысловы сюрпрыз. Неўзабаве мы апынемся на палянцы, поўнай прэтаў.

Голас быў усё бліжэй і бліжэй. І разам з ім, вылупіўшы на палянку біноклі, набліжалася наступная экскурсія.

Наперадзе ішоў гід.

Банальнасць

(Banał)

Нам трэба спаткацца, абавязкова. Лепш за ўсё ў дождж: ты будзеш дрыжэць, а я змагу раскласці парасон. Ты прытулішся да майго пляча, я засланю цябе ад ветру, і мы пойдзем наперад па алеі.

Алея будзе алеяй у парку. Лісце пад нашымі нагамі складзецца ў дыван, ты раскажаш мне свой апошні сон, ну што за дзіўныя сны вам сняцца, засмяюся я, мой Божа, гэта ж мой сон, няйначай, прамільгне ў маіх думках. Я ступлю ў лужыну, вада наліецца табе ў чаравік, асцярожна, закрычыш ты, і мы абыдзем вусеня.

Потым вецер твае валасы кіне мне ў твар, мне зробіцца вельмі холадна, мне зробіцца вельмі горача. Восень, скажаш ты, восень, скажу я, ліст гучна ўдарыцца аб парасон, вы б маглі быць маёй дачкой, уздыхну я, і мы наступім на вусеня.

Глядзі, забілі, расплачашся ты, я пачну шукаць цыгарэты, ты замаўчыш, успырхне верабей, дождж перастане.

З-за дрэва пакажацца месяц.

Гэта канец, скажаш ты, мы скаціліся да банальнасці, трэба спаткацца наноў.

перакладз польскай — Святлана Рогач