№21: Знак прысутнасці

№21: Знак прысутнасці

Мы прысвячаем новы нумар “ПрайдзіСвета” феномену сувязі літаратуры і гомасэксуальнасці, альбо, кажучы мовай ХХІ стагоддзя, сувязі літаратуры і ЛГБТК. Ці застаецца літаратура літаратурай, калі адкрывае нам сусвет цялеснасці, сэксуальнасці, інтымнасці? Чаму беларуская літаратура моцная ў апісанні вайны і такая бездапаможная, стэрыльная ў апісанні цялеснасці і сэксуальнасці? Ці існуе беларуская ЛГБТК-літаратура? На гэтыя і іншыя пытанні можна будзе знайсці адказы ў нумары

Чытаць далей

Мойшэ Кульбак

Яўрэйскія словы

Вершы

Пераклад з ідыша Андрэй Хадановіч
Гультай
(איך בין א בחור א הולטיי)
 
Гультая відаць здаля —
З палачкай заўсёды
Шпацырую, тра-ля-ля,
Ў пошуках прыгоды.
 
Падыходжу да карчмы,
Грукаю з павагай:
— Адчыняйце, гэта мы,
Я з маёю смагай.
 
— Смага зранку? Не дурэй!
Ты гарэзнік, хлопча!
Бла-бла-бла… А я далей —
Пыл “гарэзнік” топча.
 
У крыніцы шмат вады —
Ой, пап’ю цяпер я!
І, як певень малады,
Атрасаю пер’е.
 
Мужычок вядзе казу:
— Што чуваць на свеце?
Абы-што яму вярзу:
— Свеце-беце-меце…
 
Гультая відаць здаля —
З палачкай заўсёды
Шпацырую, тра-ля-ля,
Ў пошуках прыгоды.
 
 
 
У дарозе
(אין וועג)
 
Вакзалы. Гатэлі. Спеў рэек і кол,
і блізкае шчасце блукае наўкол
палескіх балот, беларускіх абшараў
пад кулямі зораў, пад фарбамі мараў.
Гняздоўі мястэчак і фурманаў здані
ў біблейскіх бародах — і вечным выгнанні.
Я ўблытаўся ў вечар, як вершы-блукальцы,
і ямбы мне ногі, а дактылі пальцы,
я ў вечары-вершы, я ў вечары-гімне
згараю...
Чаму ён такі дарагі мне?
 
 
 
Заход сонца
(זון-פארגאנג)
 
Тут і там, і ўсім яна,
зліва хмельная, відна,
свет без дна
чырвонага віна.
 
На заходзе сонны дзень
лье прамень, нібы струмень —
хваля цёплага святла
падхапіла й пакрысе
сэрца ў неба падняла
і, зіхоткае, нясе
у ружовы ціхі свет,
у спакой — і мой настрой
адляцеў за імі ўслед,
і плыве, плыве, плыве
ў вечаровым харастве...
І ледзь чутна дапазна             
я мурлыкаю матыў:   
тра-ла-ла, ціў-ціў-ціў,
на-на-на...
 
Тут і там, і ўсім яна,
зліва хмельная, відна,
свет без дна
нябеснага віна.
 
 
 
Голад
(הונגער)
 
У зіхоткі яшчэ горад
дзідай цемры цэліць ноч.
Мой адзіны сябра голад
гоніць: “Кроч, хутчэй, не збоч”.
Вокны... шыльды... Танчыць... скача
ўсё ўваччу і мімавоч.
 
Голад, як худая кляча,
голаў на плячо кладзе,
вые ў чорным ачмурэнні
ў горадзе праз гора, дзе: 
“Эні! Пені! Бэнімэні!” —
свішча ў целе і гудзе.
 
 
 
***
(“וואָס מיר שטאַרבן, ווען מיר שטאַרבן”)
 
Як памерці, то памерці!
Пырскі фарбаў,
крутаверці
скарбаў
дзеля нас.
Боль за радасць
аддаеш ты:
пазычаў — вярні да рэшты
ў пэўны час.
 
 
 
Козачка
(דאָס ציגעלע)
 
Ганю на пашу беленькую козачку,
Дзе мурава і кветкі,
Адзіную, што маю, сам набыў яе
За дзве манеткі,
За дзве манеткі.
 
Ды ўсё хутчэй, хутчэй па лузе козачка,
Я — наўздагон,
Брыду ў густых лясах, пустых палях за ёй
Шэсць доўгіх дзён,
Шэсць доўгіх дзён.
 
На сёмы дзень, у пятніцу, спынілася,
Бо мы прыйшлі —
Нябеснае праменне атуліла ўсе
Канцы зямлі,
Канцы зямлі.
 
Зямлі,
Дзе лані пасвяцца свабодныя,
Дзе зубр і вол кладуцца спаць удвух,
Зямлі,
Такое крохкае й лагоднае,
Аж боязна разбіць, зрабіўшы рух.
 
Мінае дзень. Бяглячка ацалелая,
А нашы дні сыходзяць, нават гэткі...
Пайду, услед за козачкаю белаю
За дзве манеткі,
За дзве манеткі.
 
 
 
***
(“געזען האָב איך יידישע ווערטער”)
 
Яўрэйскія словы, сузор’е агеньчыкаў мілых, агеньчыкаў мілых,
як іскаркі золата з цёмнай руды.
Яўрэйскія словы, чародка галубак, галубак маіх чыстакрылых,
што ў сэрцы буркуюць, буркуюць заўжды.

Перакладчык шчыра ўдзячны Сяргею Шупу і Вольфу Рубінчыку за дапамогу ў працы з арыгіналамі.

Пераклад з ідыша – Андрэй Хадановіч © 2018

Чытайце таксама

Фланэры О'Конар

Фланэры О'Конар

Амерыканская пісьменніца, эсэістка.

Ўільям Батлер Ейтс

Ўільям Батлер Ейтс

Ірландскі англамоўны пісьменнік, паэт, драматург. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры

Андрэй Адамовіч

Андрэй Адамовіч

Беларускі паэт, аўтар зборніка "Дзень паэзіі смерці дзень". Перакладае з украінскай

Эрнэст Сава

Эрнэст Сава

Франкамоўны пісьменнік беларускага паходжання

1748