№19: Нарвежскі вецер

№19: Нарвежскі вецер [18+]

Нумар, які мы прадстаўляем, досыць незвычайны. Па-першае, большасць перакладных тэкстаў у ім — празаічныя творы (ці хутчэй урыўкі з твораў) сучасных аўтараў, па-другое, яны былі спецыяльна абраныя для гэтага нумару нарвежскім выдаўцом і рэдактарам Крысціянам К’ельструпам і перакладзеныя Лідыяй Ёхансэн.

Чытаць далей

Арнэ Лігрэ

Пакінь сябе ў спакоі (La deg være)

Урывак з п'есы

Пераклад з нарвежскай Лідыя Ёхансэн
Сябар
Ён спіць, а я ляжу побач і гляджу на яго. Мне радасна — прынамсі, я адчуваю радасць. Я цягнуся па тэлефон і фатаграфую яго.
Я думаю: “Сёння ўночы спаць не буду”. Я думаю: “Пасплю, калі ён паедзе”.
Я засынаю.
Прачынаюся раніцай. У ложку, акрамя мяне, нікога. Я думаю: “Цяпер усё як раней”.
Ён сядзіць там, дзе мы сядзелі ўчора ўвечары, на парослым травой схіле непадалёк ад пляжа. Ён гаворыць: “Мне трэба хутка ехаць”. Кажа: “Я чакаў, пакуль ты прачнешся”. Кажа: “Я напішу табе”. Я кажу: “Напішы”. Кажу: “Дзякую за клопат”. Кажу: “Асцярожна на дарозе”.
Я не кажу: “Я хворы”. Я не кажу: “Я буду па табе сумаваць”. Я не кажу: “Застанься яшчэ на дзень”.
Я кажу толькі: “Добрай дарогі”.
І ён з’язджае.
Я думаю: “Ён, напэўна, больш ніколі не з’явіцца”.
Сяджу. Яшчэ крыху. І яшчэ некалькі хвілін, а пасля раптам падымаюся, іду да машыны, саджуся за стырно і еду за ім. Выбіраю тую дарогу, якою, мяркую, ён рушыў. Не ведаю, чаму і навошта, але еду далей, дадаю хуткасці, абганяю машыны і спадзяюся, што набліжаюся, што яшчэ крыху — і наганю яго яшчэ да мяжы, думаю і ўяўляю, як бачу яго машыну наперадзе, набліжаюся, мяняю паласу, прыстройваюся да яго збоку, стрымана сігналю, ківаю, выкручваю стырно і падразаю яго, рызыкуючы сваім і ягоным жыццём.
Проста падумалася.
Я збаўляю хуткасць і збочваю з трасы, іншаю шашою еду назад. Хочацца есці, думаю, дома амаль ніякага харчу, думаю і спыняюся ля крамы. Выходжу з машыны. Заўважаю знаёмую ля машыны непадалёк, яна бачыць мяне не адразу, і я спрабую ўцячы, намагаюся схавацца ў машыне, але позна, яна набліжаецца, ківае галавою, і я ў апраўданне выціскаю з сябе ўсмешку.

Знаёмая
Ты ці не ты, думаю.

Сябар
Я.

Знаёмая
Не заўважыў мяне?

Сябар
Не.

Знаёмая
А хоць пазнаў?

Сябар
Пазнаў. 

Знаёмая
Як справы?

Сябар
Нічога. Як і мае быць.
Хаця...

Знаёмая
Нешта здарылася?

Сябар
Я хворы. 

Знаёмая
А.

Сябар
Невылечна.

Знаёмая
Шкада.

Сябар
І мне.

Знаёмая
Думаю: Навошта да яго падыходзіла?
Кажу табе: Выглядаеш добра.

Сябар
Нядаўна захварэў. Усяго пару тыдняў таму даведаўся. Нікому не расказваў.

Знаёмая
Нікому?

Сябар
У мяне не так шмат знаёмых.
Неяк не надаралася, пакуль не сустрэў цябе.

Знаёмая
Можа, так і лепей, спачатку падзяліцца з малазнаёмым.

Сябар
Папрактыкавацца нібыта. Так.

Знаёмая
Разумею.

Сябар
Ну, я паеду. Дадому. Спачатку думаў заскочыць у краму, але не набраўся сілы.

Знаёмая
Я буду думаць пра цябе.

Сябар
Дзякую.

Знаёмая
Думаю: Хутка яго не стане.

Сябар
Я адчыняю дзверкі і саджуся ў машыну. Заводжу матор і еду дадому. Паркуюся, але ў хату не спяшаюся. Уладкоўваюся на тэрасе, сяджу і гляджу на мора.
Я думаю: “Больш няма чаго выглядваць”. Думаю: “Больш няма чаго рабіць”. Думаю: “Больш няма нікога, з кім можна разам нічога не рабіць”.
Я дастаю тэлефон. Знаходжу акаўнт мужчыны.

Незнаёмец
Ты лазіш па акаўнтах і я, усе лазяць па акаўнтах. Праглядаем профілі.

Сябар
Прывабіла нечым тваё фота.
Я думаю: Можа, ён?

Незнаёмец
Ты нічога мне не напісаў.

Сябар
Вагаюся.

Незнаёмец
Я не вагаюся. Я пішу: Як маешся?

Сябар
Я пішу: Добра.

Незнаёмец
Я пішу: Каго ты шукаеш?

Сябар
Я пішу: Сам не ведаю.

Незнаёмец
Я пішу: Зусім?

Сябар
Я пішу: Няхай будзе спадчынніка.

Незнаёмец
Я пішу: Каго?

Сябар
Я пішу: Чалавека, які пагодзіцца пераехаць да мяне, захоча пражыць са мною рэшту адведзенага мне часу і які ў самыя апошнія тыдні майго жыцця не пакіне мяне, а пасля прыме ў спадчыну ўсё, чым я валодаю: дом, мае рэчы, грошы.
Я пішу: Можа, ты пагодзішся?

Незнаёмец
Я пішу: Ха-ха.

Сябар
Я пішу: Не ха-ха.

Незнаёмец
Я думаю: Ой.

Сябар
Доўга думаеш.

Незнаёмец
Не.

Сябар
Тады адкажы.

Незнаёмец
Я пішу: Ты хворы?

Сябар
Я пішу: Хутка кранты.
Я пішу: Гэтым летам. Або ўвосень. Самае доўгае — на пачатку зімы.

Незнаёмец
Я пішу: Хочаш, я табе патэлефаную?

Сябар
Я пішу: А ты сам гэтага хочаш?

Незнаёмец
Я набіраю нумар. Я кажу: Прывітанне.

Сябар
Ты добра выглядаеш. На фота. Прыгожая ўсмешка.
Я думаю: Прыгожая ўсмешка ў наш час вырашае ўсё.

Незнаёмец
Ты маладжава выглядаеш.

Сябар
Я не такі і стары.

Незнаёмец
Я таксама.

Сябар
Бачу.

Незнаёмец
Можа, паспрабуем быць разам?

Сябар
У цябе прыемны голас.

Незнаёмец
Ты так лічыш?

Сябар
Так.

Незнаёмец
Я рады.

Сябар
І я рады. Нават калі ў канцы не застанецца для суцяшэння нічога, акрамя слыху.

Незнаёмец
Можа, я прыеду.

Сябар
А ты зможаш?

Незнаёмец
А ты хочаш?

Сябар
Я плачу.

Незнаёмец
Не плач.

Сябар
Я шапчу: Мне так страшна.

Незнаёмец
Я буду цябе даглядаць.

Сябар
Праўда?

Незнаёмец
Я надзейны. Даверся мне.

Сябар
Давер — гэта важна.

Незнаёмец
І надзейнасць.

Сябар
Так. Надзейнасць. Надзейнасць. Надзейнасць.

Незнаёмец
Я хачу, каб табе было добра.

Сябар
Ты кажаш: Я прыеду.

Незнаёмец
Магу прыляцець.

Сябар
Так.

Незнаёмец
Я чужы — і я імпульсіўны.

Сябар
Я твой новы сябар — і я паміраю.

Незнаёмец
Я хачу, я ўпэўнены, што хачу.

Сябар
І я ўпэўнены, што хачу. Я так думаю.

Незнаёмец
Там, дзе я цяпер, няма нічога, што я не мог бы пакінуць.

Сябар
Я думаю: Я ўсё пакіну.
Я самотны. Я стаміўся. Ніякіх сіл больш няма. Мне застаецца адно сядзець на тэрасе пасля нашай размовы, пасля таго як мы скажам “бывай”, пасля таго як скажам: Яшчэ сазвонімся.
Я засынаю ў крэсле.

Вораг
Я пішу: Патэлефануй мне.

Сябар
Неўзабаве я прачынаюся. Гляджу ў тэлефон.

Вораг
Я напісаў: Патэлефануй мне.

Сябар
Ты тэлефануеш.

Вораг
Шмат часу прайшло.

Сябар
Так.

Вораг
Ты хоць бы заехаў калі. Маці зусім слабая.

Сябар
Не веру.

Вораг
Мы твае бацькі.

Сябар
Я табе больш не бацька, сказаў ты неяк.

Вораг
Я нічога такога не меў на ўвазе.

Сябар
Можна падабраць новыя словы пазней, але старыя не сцерці.

Вораг
Хутка толькі мы з табой тут застанёмся.

Сябар
Мяне там няма.

Вораг
Я меў на ўвазе ў нашай сям’і.

Сябар
Так.

Вораг
Я табе не вораг.

Сябар
Я табе не сябар.

Вораг
Ведаю.

Сябар
Колькі разоў я казаў табе: пакінь мяне ў спакоі.

Вораг
Маці пытаецца, як ты.

Сябар
Раней я пытаўся, як яна. А ты казаў: Яна цалкам са мною згодная.
Я табе не верыў. Гэта ён усім кіруе, думаў я, а яна скарылася. Гэта не тая маці, якую я ведаў, думаў я. Гэта не тыя людзі, на якіх варта марнаваць час, думаў я.
І я забыў яе. Вас.
Мне больш няма чаго сказаць.

Вораг
Ты кладзеш слухаўку. Я зноў набіраю твой нумар.

Сябар
Я не адказваю.

Вораг
Я паспрабую іншым разам.

Сябар
Я і тады не адкажу.

Вораг
Я знайду твой адрас, прыеду да цябе і буду званіць у дзверы.

Сябар
Я не адамкну.

Вораг
Не адамкнеш.

Сябар
Можа, хто іншы і адамкне.

Вораг
Іншы?

Сябар
Можа. Адзін мужчына.

Вораг
У цябе дома?

Сябар
Так.

Вораг
Як шмат мы адзін пра аднаго не ведаем.

Сябар
Ты не хочаш ведаць. Я не хачу расказваць.

Вораг
Я паспрабую. Іншым разам. Настойліва. І заўсёды мне будзе трапляцца той мужчына, а не ты?

Сябар
Не я.

Вораг
Я нарэшце кіну.

Сябар
Не сумняваюся.

Вораг
Я люблю цябе. Дакладней, мы. Маці таксама. Цябе любіць.

Сябар
Я цябе не чую. Я паклаў слухаўку.
Я думаю пра вас.

Знаёмая
Я званю ў дзверы.

Сябар
Я іду ў вітальню. Адчыняю.

Знаёмая
Я не магла цябе так проста адпусціць. Я знайшла твой адрас. Купіла табе паесці. Усё роўна амаль па дарозе. Я падумала: Крыху сардэчнай цеплыні не зашкодзіць.

Сябар
Дзякуй.

Знаёмая
Некалі ты мяне параніў.

Сябар
Так.

Знаёмая
Ты быў благім чалавекам.

Сябар
Так.

Знаёмая
Я прабачыла табе.

Сябар
Добра.

Знаёмая
Ты прапануеш мне ўвайсці. Я дзякую і адмаўляюся.

Сябар
Цёплы вечар выдаўся. Бадай, з найцяплейшых гэтым летам. Можам ўладкавацца на тэрасе, гавару я.

Знаёмая
Не, дзякую.

Сябар
Ты сыходзіш.

Знаёмая
Ты стаіш на прыступках і глядзіш мне ўслед. Я не адводжу вачэй ад твайго адбітку ў люстэрку задняга агляду, аж пакуль дарога не паварочвае і ты не знікаеш.
Я думаю: Вось цяпер усё.

Сябар
Я абуваюся, іду да смеццевага бака і выкідваю пакет з прадуктамі, які мне прывезлі, я думаю: Добрыя людзі.

Знаёмая
Я еду ў горад.
Заходжу ў бар. Замаўляю келіх віна. Месца выбранае невыпадкова, тут можна адасобіцца, пабыць сам-насам з сабою або перакінуцца некалькімі словамі з барменам, з ім прыемна пагаварыць, пакрысе я пачала разумець яго нават лепей, чым мне спачатку здавалася, бо я часта ўладкоўвалася на тым самым месцы, бо ён часта прапаноўваў мне зайсці да яго, калі бар закрываўся. Я думаю: Сёння ўвечары я зноў буду тут. Ён кажа: Рады цябе бачыць. Ён кажа: Колькі часу прайшло! Ён кажа: Я сумаваў па табе. Я не адразу адказваю на яго кампліменты, але ўсміхаюся, яму падабаецца, што я прыйшла, мне падабаецца, што ён тут, часам акрамя гэтага больш нічога не трэба, прынамсі, гэтым разам, калі я толькі што выкінула з галавы чалавека, якога так доўга ненавідзела, і мне не давядзецца сядзець дома адной.
Позна ўвечары мы разам пераадольваем некалькі сотняў метраў да яго кватэры.
Я думаю: Гэта не любоў.

© Arne Lygre / Aschehoug Agency
Пераклад з нарвежскай – Лідыя Ёхансэн © 2017

Чытайце таксама

Міхаіл Валодзін

Міхаіл Валодзін

Кнут Гамсун

Кнут Гамсун

Нарвежскі пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры

Наташа Гузеева

Наташа Гузеева

Дзіцячая пісьменніца, сцэнарыст, перакладчыца, аўтар літаратурнага персанажу Капітошка

Герман Гесэ

Герман Гесэ

Нямецкі пісьменнік і мастак, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры

228