№21: Знак прысутнасці

№21: Знак прысутнасці

Мы прысвячаем новы нумар “ПрайдзіСвета” феномену сувязі літаратуры і гомасэксуальнасці, альбо, кажучы мовай ХХІ стагоддзя, сувязі літаратуры і ЛГБТК. Ці застаецца літаратура літаратурай, калі адкрывае нам сусвет цялеснасці, сэксуальнасці, інтымнасці? Чаму беларуская літаратура моцная ў апісанні вайны і такая бездапаможная, стэрыльная ў апісанні цялеснасці і сэксуальнасці? Ці існуе беларуская ЛГБТК-літаратура? На гэтыя і іншыя пытанні можна будзе знайсці адказы ў нумары

Чытаць далей

Тэадор Нарбут (Teodor Narbutt)

1784 - 1864

Тэадор Нарбут

Тэадор Нарбут альбо Фёдар Яўхімавіч Нарбут (8 лістапада 1784, маёнт. Шаўры Лідскага пав. Віленскай губ., цяпер Воранаўскі р-н Гарадзенскай вобл. – 26 кастрычніка 1864, Вільня) – гісторык, археолаг, інжынер, бібліяфіл, апантаны даследчык гісторыі роднага краю. Плён працы ¬– дзевяцітомнік “Старажытная гісторыя літоўскага народа”.

Намаганнямі Т. Нарбута ўпершыню была ўведзеная ў навуковы ўжытак “Хроніка Быхаўца”, цалкам апублікаваная ім ў кнізе “Pomniki do dziejów litewskich...” (Вільня, 1846), дзе Т. Нарбут даў назву летапісу, зрабіў першае палеаграфічнае апісанне помніка, а таксама закрануў пытанні, звязаныя з мовай, крыніцамі, яе складам і часам узнікнення. У сваіх даследаваннях гісторык шырока абапіраўся на звесткі, узятыя з мясцовых легендаў і паданняў, а таксама на хронікі XVI ст. Даследаванні, датычныя гісторыі і археалогіі, публікаваў у часопісах “Atheneum”, “Biblioteka Warszawska”, “Tygodnik Petersburski”. Гісторыю Літвы разглядаў асобна ад гісторыі Польшчы, што было адмоўна ўспрынята польскімі гісторыкамі і літаратарамі.

У 1803 годзе скончыў матэматычна-інжынерны факультэт Віленскага універсітэта. Затым вучыўся ў Пецярбургскім ваенным корпусе. Удзельнічаў у расійска-пруска-французскай (1806–1807) і расійска-шведскай (1808–1809) войнах; капітан, ваенны інжынер. Удзельнічаў у праектаванні і будаўніцтве Бабруйскай крэпасці.

У 1812 годзе пайшоў у адстаўку, вярнуўся ў свой маёнтак Шаўры, дзе заняўся даследаваннем гісторыі Літвы-Беларусі і правядзеннем археалагічных раскопак. У 1831 годзе арыштаваны па абвінавачванні ў напісанні антырасійскага пасквіля. У 1846–1852 гадах спраектаваў і ўзвёў касцёл Узнясення ў Эйкшышках.

У сувязі з удзелам дзяцей Нарбута – Людвіка, Баляслава і Тэадоры – у паўстанні 1863 году даследчык быў прысуджаны да высылкі ў Сібір, аднак з прычыны хваробы, а пазней і смерці гісторыка прысуд так і не быў выкананы.

Творчую спадчыну Т. Нарбута складаюць працы:

Rys historyczny ludu cygańskiego (1830);
Wyborowe ody i kantaty Jana Babtysty Rousseau/wierszem przetł. przez Teodora Narbutta (1832);
Horacego ody wszystkie / Wierszem pol. przeł. przez Teodora Narbutta (1835);
Dzieje starożytne narodu litewskiego (t. 1–9, 1835–1841);
Pomniki do dziejów litewskich (1846);
Dzieje narodu litewskiego w krótkości zebrane z dołączeniem potoku pochodzeń ludów narodu litewskiego (1847);
Teodora Narbutta pomniejsze pisma historyczne szczególnie do historyi Litwy odnoszące się (1856).

Чытайце таксама

Іван Бунін

Іван Бунін

Рускі пісьменнік, паэт, першы рускі лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры

Рэймон Радыге

Рэймон Радыге

Французскі празаік, драматург, журналіст

Фрэнк Рычард Стоктан

Фрэнк Рычард Стоктан

Амерыканскі пісьменнік і гумарыст, найбольш вядомы цяпер сваімі наватарскімі дзіцячымі казкамі, папулярнымі ў канцы ХІХ стагоддзя

Сапфо

Сапфо

старажытнагрэцкая паэтка, адна з “дзевяці лірыкаў”, вартых крытычнага вывучэння

1143