№21: Знак прысутнасці

№21: Знак прысутнасці

Мы прысвячаем новы нумар “ПрайдзіСвета” феномену сувязі літаратуры і гомасэксуальнасці, альбо, кажучы мовай ХХІ стагоддзя, сувязі літаратуры і ЛГБТК. Ці застаецца літаратура літаратурай, калі адкрывае нам сусвет цялеснасці, сэксуальнасці, інтымнасці? Чаму беларуская літаратура моцная ў апісанні вайны і такая бездапаможная, стэрыльная ў апісанні цялеснасці і сэксуальнасці? Ці існуе беларуская ЛГБТК-літаратура? На гэтыя і іншыя пытанні можна будзе знайсці адказы ў нумары

Чытаць далей

Кампутар адказвае хто важнейшы — Дыкенс ці Остэн

30 студзеня 2013

Кампутар адказвае хто важнейшы — Дыкенс ці Остэн
Аказваецца, можна атрымаць матэматычна строгі і незалежны ад асабістых схільнасцяў даследчыка адказ на гэтае пытанне. Трэба толькі прааналізаваць як мага больш кніг, напісаных аўтарамі ХІХ стагоддзя, на прадмет іх стылю і тэматыкі.

Колькі кніг трэба прааналізаваць даследчыку, каб прыйсці да нейкай больш-менш аўтарытэтнай высновы наконт уплывовасці ў літаратуры — 50, 100, 200? У любым выпадку, гэта праца на доўгія гады, калі не на дзесяцігоддзі.

А вось кампутары, калі іх загрузіць адпаведнай праграмай статыстычнага аналізу словаў, могуць прааналізаваць значна больш кніг і значна хутчэй, чым чалавек.

Мэцью Джокерс, літаратуразнаўца з Універсітэта штата Небраска, выкарыстаў кампутары для статыстычнага аналізу стылю і тэмаў у амаль 3600 кнігах, выдадзеных у 1780—1900 гг.

Вынік, атрыманы прафесарам Джокерсам, быў даволі нечаканы. Аказваецца, не Чарлз Дыкенс, не Томас Гардзі і не Герман Мэлвіл з Маркам Твэнам былі найважнейшымі ангельскамоўнымі пісьменнікамі для сваіх калегаў-сучаснікаў.

Паводле кампутарнага аналізу Мэцью Джокерса, найбольш уплывовымі ангельскамоўнымі пісьменнікамі ХІХ стагоддзя былі Джэйн Остэн (аўтарка, сярод іншага, “Пыхі і перадузятасці”) і Вальтэр Скот (аўтар гістарычных раманаў, напрыклад “Айвэнга”).

“Традыцыйна гісторыю літаратуры пісалі на аснове вывучэння адносна невялікай колькасці тэкстаў. Гэтая тэхналогія дазваляе вам убачыць вялікую карціну — кантэкст, у якім працаваў пісьменнік, — у маштабе, які не быў даступны раней”, — сказаў Джокерс пра свой дослед выданню New York Times.

Джокерс, які вывучаў ангельскую філалогію ва ўніверсітэце, самастойна навучыўся праграмаванню і статыстычным метадам аналізу. Матэматычныя мадэлі, якія ён выкарыстоўвае ў аналізе сувязяў паміж літаратурнымі тэкстамі, шмат у чым нагадваюць алгарытмы, якія ўжываюцца пошукавай сістэмай Google.

Статыстычныя метады аналізу ў гуманітарных і грамадскіх навуках пры выкарыстанні вялікай колькасці дадзеных і з дапамогай кампутараў усё пашыраюцца, спараджаючы новую тэрміналогію. Такім чынам, колькасны аналіз у паліталогіі сёння называецца палітычнай метадалогіяй, у гісторыі — кліяметрыяй, у літаратуры — стыляметрыяй. Агулам колькасны аналіз у гуманітарных і грамадскіх навуках называецца культуромікай.

Адна з самых прыдатных крыніц тэкстаў для статыстычных доследаў — віртуальнае сховішча кніг Google Books, у якім можна правесці кампутарны пошук сярод 20 мільёнаў адсканаваных кніг.

У 2011 годзе група даследчыкаў з Гарвардскага ўніверсітэта з дапамогай пошуку ў Google Books правяла даследаванне на тэму, як хутка забываецца мінулае, заключанае ў кнігах. Даследчыкі аналізавалі адсылкі да канкрэтных гадоў у кнігах, што захоўваюцца ў Google Books. Для прыкладу, колькасць адсылак на “1880”, пік якіх прыпаў якраз на гэты год, паменшала ўдвая ў 1912 годзе, гэта значыць, праз 32 гады. А вось колькасць спасылак на “1973” паменшала ўдвая ўжо ў 1983 годзе, гэта значыць, праз 10 гадоў. “Мы забываем мінулае з кожным наступным годам усё хутчэй”, — напісалі даследчыкі ў высновах да сваёй працы.
паводле svaboda.org

Чытайце таксама

Найлепшая перакладная проза за 2017 па версіі Андрэя Хадановіча

Перакладной прозы за мінулы год у нас выйшла столькі, што і літаратурныя крытыкі звярнулі ўвагу, і некаторыя арыгінальныя празаікі спалохаліся: а ці такія яны ўжо арыгінальныя, каб вытрымаць гэту канкурэнцыю.

Вынікі году па версіі Андрэя Хадановіча: перакладная паэзія

Апошнім часам пры канцы года зрабілася модным падводзіць вынікі. І літаратары не выключэнне. Складаецца ўражанне, што сёлета ў Беларусі заўважна актывізавалася паэтычнае жыццё.

Вера Бурлак стала сёлетняй лаўрэаткай прэміі Шэрмана

Прэмія імя Карласа Шэрмана была ўручана Веры Бурлак за паспяховы сінтэз перакладчыцкіх тэхнік пры пераўвасабленні мастацкага ўніверсуму Льюіса Кэрала ў перакладзе кнігі «Скрозь Люстэрка і што ўбачыла там…

Нобелеўскую прэмію па літаратуры атрымаў Кадзуа Ісігура

Сёлета лаўрэатам Нобелеўскай прэміі ў галіне літаратуры стаў Кадзуа Ісігура.

іншыя навіны
135