№21: Знак прысутнасці

№21: Знак прысутнасці

Мы прысвячаем новы нумар “ПрайдзіСвета” феномену сувязі літаратуры і гомасэксуальнасці, альбо, кажучы мовай ХХІ стагоддзя, сувязі літаратуры і ЛГБТК. Ці застаецца літаратура літаратурай, калі адкрывае нам сусвет цялеснасці, сэксуальнасці, інтымнасці? Чаму беларуская літаратура моцная ў апісанні вайны і такая бездапаможная, стэрыльная ў апісанні цялеснасці і сэксуальнасці? Ці існуе беларуская ЛГБТК-літаратура? На гэтыя і іншыя пытанні можна будзе знайсці адказы ў нумары

Чытаць далей

Чэхі выдалі зборнік сучаснай беларускай паэзіі

3 лістапада 2011

Чэхі выдалі зборнік сучаснай беларускай паэзіі
З нагоды выхаду анталогіі "Будзьма!" пагаварыла з яе ўкладальнікам Сяргеем Сматрычэнкам.

— Сяргей, раскажы, калі ласка, якія аўтары прадстаўленыя ў кнізе. Чым абумоўлены выбар менавіта гэтых паэтаў?

— З ініцыятывай выдання кнігі прыйшоў старшыня Чэшскага ПЭН-цэнтра, пісьменнік і бард Іржы Дзедэчак. У пачатку году, пасля нашых апошніх псеўдавыбараў, ён прыехаў у Мінск, каб падтрымаць сваіх калег, то бок беларускіх пісьменнікаў, і спытаў прыблізна так: “Чым мы яшчэ можам вам дапамагчы?” А дапамагчы яны маглі перадусім нечым, звязаным з публікацыйнай дзейнасцю. У чэшскіх СМІ адносна шмат пішуць пра палітыку ў Беларусі, значна больш, чым пра культуру, таму нам хацелася перанакіраваць іх дапамогу ў культурніцкае рэчышча. Так нарадзілася ідэя выдаць невялікую анталогію беларускай паэзіі. На рэалізацыю было ўсяго каля шасці месяцаў, з розных прычынаў, і трэба было спяшацца. Тады было вырашана ўключыць у выданне часткова тыя творы беларускіх аўтараў, якія ўжо раней перакладаліся на чэшскую і пабачылі свет у пары часопісных падборак, а часткова даперакладаць новыя вершы. Такім чынам, пры адборы аўтараў неабходна было кіравацца некалькімі крытэрамі: значнасць паэта для сучаснай беларускай паэзіі, прэзентатыўнасць, пажадана наяўнасць перакладу хоць пары вершаў на чэшскую і г. д. Думаю, з задачай, у меру магчымасцяў, мы справіліся. Алесь Разанаў, Уладзімір Арлоў, Уладзімір Някляеў, Андрэй Хадановіч і Вальжына Морт — аўтары розных пакаленняў, розных аўтарскіх стыляў; яны годна прадставяць беларускую паэзію чэшскім чытачам. Акрамя таго, Марыйка Мартысевіч адмыслова да гэтай кнігі напісала шыкоўнае ўступнае эсэ “Дзве душы беларускай літаратуры”.

— Хто перакладаў вершы на чэшскую? Ці шмат там знаўцаў беларускай мовы?

— Беларуская паэзія ў апошнія некалькі дзесяцігоддзяў на чэшскую перакладалася вельмі мала. Самая актыўная перакладчыца тут — бадай, Францішка Сокалава, якая, між іншым, гадоў 5 таму выдала томік перакладаў Рыгора Барадуліна (дарэчы, менавіта таму, што ў яго выйшла цэлая кніжка, мы не ўключылі яго ў анталогію). Але акрамя выбранага Барадуліна было толькі некалькі публікацый у часопісах і газетах, перакладчыкамі якіх, акрамя ўжо згаданай спадарыні Сокалавай, былі Макс Шчур і я. У нечым — напрыклад, зрабіць падрадкоўнікі або адрэдагаваць, прыгладзіць пераклад — дапамагалі і іншыя людзі, але вельмі спарадычна. У выніку і ў анталогію “Дзве душы” ўвайшлі пераклады Макса Шчура (пераважна вершы Хадановіча, Някляева), мае і адзін ці два пераклады спадарыні Сокалавай. А што ўвогуле да перакладчыкаў з беларускай, не толькі паэзіі, то яны пасля доўгага зацішша, павольна, але пачынаюць з’яўляцца. Аднак праблема ў тым, што калі яны самі або які іншы аматар беларушчыны не ўгавораць нейкую рэдакцыю ці выдавецтва надрукаваць нешта беларускае, то нічога і не будзе, а ініцыятыўнасць вымагае шмат сіл і часу, а калі-нікалі і грошай. Ну, скажам, мой знаёмы Мірэк Томэк пераклаў Абдзіраловічава эсэ “Адвечным шляхам”, але за год так і не знайшоў тых, хто б яго захацеў надрукаваць. У выніку не заставалася нічога іншага, як выкласці эсэ ў інтэрнэце.

— А ці ёсць цікавасць чэшскіх чытачоў да нашай літаратуры, як табе падаецца? І да паэзіі ўвогуле?

— Мне ўжо нямала даводзілася выступаць у Чэхіі на розных вечарынах, прэзентацыях або з лекцыямі пра беларускую літаратуру. У 2006 годзе я нават вёў у брненскім Універсітэце імя Масарыка спецкурс “Літаратурны працэс у сучаснай Беларусі”, а ў 2007-м арганізаваў удзел прыблізна 30 беларускіх аўтараў у літаратурным фестывалі “Месяц аўтарскага чытання” ў Брне. І магу сказаць, што цікавасць у чэхаў адназначна ёсць. Іншая справа — зацікавіць не шараговага чытача ці студэнта, а буйнога выдаўца, пераканаць яго, што выдаўшы нейкую беларускую кнігу, ён не прагадае, бо яна вартая таго, яна мае патэнцыял зрабіцца бэстсэлерам. Прычым гэта датычыць як прозы, так і паэзіі. На жаль, пераканаць такіх выдаўцоў ні мне, ні іншым пакуль не ўдалося. Таму чэхі і ведаюць збольшага толькі пра Лукашэнку, а не пра Разанава ці Бахарэвіча.

— Наколькі мне вядома, кніга не будзе прадавацца, але ці будзе нейкая магчымасць спампаваць яе ў інтэрнэце?

— Кнігу выдаў Чэшскі ПЭН-цэнтр, а яны некамерцыйная арганізацыя, таму не маюць права прадаваць кнігу. Яны распаўсюджваюць яе на прэзентацыях, кніжных кірмашах, а калі нехта добраахвотна захоча нешта за кнігу заплаціць, гэтыя грошы аўтаматычна накіруюцца ў фонд Міжнароднага ПЭН-клуба на падтрымку літаратарам, якія знаходзяцца за кратамі. Што да электроннага варыянту, пакуль яго ў вольным доступе няма, але такую ідэю ўжо выказаў нехта са слухачоў на прэзентацыі кнігі ў горадзе Гаўлічкаў Брод, якая там адбылася ў канцы кастрычніка, і цяпер гэтае пытанне вырашаецца; спадзяюся, неўзабаве кожны ахвочы кнігу зможа і спампаваць.
паводле budzma.org

Чытайце таксама

Нобелеўскую прэмію па літаратуры атрымаў Кадзуа Ісігура

Сёлета лаўрэатам Нобелеўскай прэміі ў галіне літаратуры стаў Кадзуа Ісігура.

Вынікі году па версіі Андрэя Хадановіча: перакладная паэзія

Апошнім часам пры канцы года зрабілася модным падводзіць вынікі. І літаратары не выключэнне. Складаецца ўражанне, што сёлета ў Беларусі заўважна актывізавалася паэтычнае жыццё.

Абвешчаны кароткі спіс Прэміі Шэрмана

Сёння, у Сусветны lзень перакладчыка, стаў вядомы кароткі спіс прэміі імя Карласа Шэрмана.

Адкрыты прыём заявак на прэмію Шэрмана

Прэмія Шэрмана ўручаецца за найлепшы пераклад мастацкай кнігі на беларускую мову. Пераможца атрымае чэк на суму, эквівалентную 2000 у.а. Падаць заяўку можна да 10 ліпеня.

іншыя навіны
203