№21: Знак прысутнасці

№21: Знак прысутнасці

Мы прысвячаем новы нумар “ПрайдзіСвета” феномену сувязі літаратуры і гомасэксуальнасці, альбо, кажучы мовай ХХІ стагоддзя, сувязі літаратуры і ЛГБТК. Ці застаецца літаратура літаратурай, калі адкрывае нам сусвет цялеснасці, сэксуальнасці, інтымнасці? Чаму беларуская літаратура моцная ў апісанні вайны і такая бездапаможная, стэрыльная ў апісанні цялеснасці і сэксуальнасці? Ці існуе беларуская ЛГБТК-літаратура? На гэтыя і іншыя пытанні можна будзе знайсці адказы ў нумары

Чытаць далей

Нобелеўскага лаўрэата ўшануюць чытаннем па-беларуску

14 снежня 2011

Нобелеўскага лаўрэата ўшануюць чытаннем па-беларуску
— Ці праўда, што там прагучаць зробленыя Вамі пераклады Транстромера на беларускую? Як увогуле пройдзе гэтая падзея?

— Гэта традыцыйнае шанаванне нобелеўскага лаўрэата, якое адбываецца, калі магчыма, у сувязі з сустрэчай раз на паўгоду сябраў Шведскага ПЭН-Цэнтра. У мінулым годзе, напрыклад, на такую сустрэчу прыходзіў Марыё Варгас Льёса, у гэтым, адпаведна, чакаецца Транстромер.

Шведскі ПЭН таксама традыцыйна вылучае на гэтай сустрэчы свайго кандыдата — намінанта на прэмію наступнага году. А сёлетні лаўрэат будзе ўшаноўвацца чытаннем на сямі мовах. Прагучыць толькі адзін караценькі верш, але гэта такі “праграмны”, так бы мовіць, верш Транстромера — “З сакавіка-79”. Думаю, у ім ён дае сваё бачанне суадносін паэта і грамадства.

У канцы 1960-х — пачатку 1970-х Траснтромера жорстка крытыкавалі, нават цкавалі за адсутнасць выразнай грамадзянскай пазіцыі. Гэта быў час моцнага палітычнага ўздыму ў шведскім грамадстве, выкліканага вайной у В'етнаме. Добры пісьменнік, як той казаў, — заўжды абраза для свайго народа, і Транстромер тут не выключэнне, але на напады ён наўпрост не адказваў, хіба што праз вершы, і тое, вядома, не ў лоб. Як у зборніку 1983 году “Дзікая плошча” — такі ўспамін. Цяпер, канечне, сорамна за той перыяд цкавання, і чытанне менавіта гэтага верша я разумею як знак: мы ўсё помнім і не робім выгляд, што гэтага не было…

— Пераклады на якія яшчэ мовы прагучаць і чаму менавіта на гэтыя мовы, а не на іншыя?

— Верш будуць чытаць — акрамя мовы арыгінала і беларускай — па-арабску, па-кітайску, па-румынску, па-курдску і на фарсі. Я не ведаю дакладна, чаму менавіта гэтыя мовы, але падазраю, што гэты выбар быў зроблены зыходзячы з таго, хто з сябраў Шведскага ПЭНа перакладаў Транстромера.

Дарэчы, у прамове падчас урачыстай Нобелеўскай цырымоніі Транстромер спецыяльна адзначыў перакладчыкаў і выказаў ім сваю ўдзячнасць — я, прызнацца, ніколі раней не чуў, каб Нобелеўскі лаўрэат па літаратуры згадваў сваіх перакладчыкаў, і мне было вельмі прыемна і радасна за калег па перакладчыцкім цэху. Заўважу яшчэ, што прамову чытала жонка паэта Моніка Транстромер — сам Тумас пасля інсульту амаль не можа гаварыць.

— Наколькі важна для шведаў тое, што прэмію атрымаў іх суайчыннік?

— Тое, што суайчыннік, здаецца, не вельмі важна, але важна, што менавіта Транстромер, бо ён шмат гадоў быў адным з фаварытаў, прычым такім, пра якога не было “двух меркаванняў”: тое, што ён заслугоўвае ўзнагароды прызнавалі ўсе. Я думаю, менавіта той факт, што Транстромер — швед, якраз і паўплываў на тое, што ён не мог атрымаць прэмію раней, што яму давялося чакаць так доўга. Але я вельмі рады, што Шведская акадэмія нарэшце здолела пераступіць праз “сіндром Хары Марцінсана” і адважылася прысудзіць прэмію шведскаму паэту.

Тумас Транстромер

З сакавіка-79

Стомлены ад усіх, што прыходзяць са словамі, але без мовы
збег я на заснежаную выспу.
Прырода не мае слоў.
Ненапісаныя старонкі расхінуліся ва ўсе бакі!
Натрапіў на сляды казулі ў снезе.
Мова, але без слоў.

Пераклад Дзмітрыя Плакса
паводле lit-bel.org

Чытайце таксама

Выйшла дэтэктыўная кніга Роберта ван Гуліка пра Старажытны Кітай

У выдавецтве “Кнігазбор” выйшаў зборнік дэтэктыўных апавяданняў Роберта ван Гуліка “Следства вядзе суддзя Дзі”. Перакладчыца — Ганна Янкута. Кніга падрыхтаваная сумесна Саюзам беларускіх пісьменнікаў і…

Новыя кнігі з серыі "Паэты планеты": Катул, Каханоўскі, Кітс, Гайнэ

19 красавіка ў Літаратурным музеі Максіма Багдановіча пройдзе прэзентацыя новых кніг з серыі "Паэты планеты".

Нобелеўскую прэмію па літаратуры атрымаў Кадзуа Ісігура

Сёлета лаўрэатам Нобелеўскай прэміі ў галіне літаратуры стаў Кадзуа Ісігура.

Адкрыты прыём заявак на прэмію Шэрмана

Прэмія Шэрмана ўручаецца за найлепшы пераклад мастацкай кнігі на беларускую мову. Пераможца атрымае чэк на суму, эквівалентную 2000 у.а. Падаць заяўку можна да 10 ліпеня.

іншыя навіны
130