№21: Знак прысутнасці

№21: Знак прысутнасці

Мы прысвячаем новы нумар “ПрайдзіСвета” феномену сувязі літаратуры і гомасэксуальнасці, альбо, кажучы мовай ХХІ стагоддзя, сувязі літаратуры і ЛГБТК. Ці застаецца літаратура літаратурай, калі адкрывае нам сусвет цялеснасці, сэксуальнасці, інтымнасці? Чаму беларуская літаратура моцная ў апісанні вайны і такая бездапаможная, стэрыльная ў апісанні цялеснасці і сэксуальнасці? Ці існуе беларуская ЛГБТК-літаратура? На гэтыя і іншыя пытанні можна будзе знайсці адказы ў нумары

Чытаць далей

Алфрэд Эдвард Хаўсмэн

Ад Клі да неба...

Вершы

Са зборніка “Шропшырскі хлопец”

(A Shropshire Lad)

І

1887


Ад Клі да неба светлы дол,
Абшар відаць да краю.
Знак графствы падаюць вакол —
І зноў маяк палае.

Зірні, і тут, і ў вышыні —
Агні, святла залева:
Бог паўстагоддзя, дзень пры дні,
Бароніць Каралеву.

Не бачныя больш гарады
Ім за зямным парогам...
Мы помнім хлопцаў, што заўжды
Дзялілі працу з Богам.

Да родных неба і зямлі,
Што сэрцы знітавалі,
Іх абаронцы не прыйшлі —
Сябе не ўратавалі.

Крануў індыйскі ранак зноў
Ангельскую магілу,
Імёны сэвернскіх хлапцоў
Хаваюць хвалі Нілу.

Мы прысягаем на вякі
Ўладарцы найласкавай —
Да небасхілу маякі
Палаюць мёртвых славай.

Спяваем мы: “На ўсе часы
Дай шчасця Каралеве”, —
І чуем вашы галасы
У гэтым хваласпеве.

Калі найлепшае ў бацькох
Сынам перадасце вы —
Ніколі не пакіне Бог
Краіны й Каралевы.

 

пераклад з ангельскай — Кацярына Маціеўская


IV

Пабудка

(Reveille)


Уставай — бо на зыходзе
Срэбны змрок начной пары,
Сеў на мель ужо на ўсходзе
Яркі карабель зары.

Уставай — бо ля парога
Крокі ценю ўсё лягчэй,
Ды рыззё шатра начнога
Над зямлёй вісіць яшчэ.

Хлопча, уставай! Світанне,
Барабаны б’юць наўсцяж,
І дарог чуваць вітанне:
“Хто ідзе ў кірунак наш?”

Вабяць гарады і сёлы,
Клічуць вежы й маякі:
“Не спазнае свет вясёлы
Той, хто на пад’ём цяжкі!”

Хлопча, уставай — ляжанку
Лепш пакінуць часам тым.
Сон апоўдні, сон уранку
Не да твару нам, жывым.

Спім — а кроў прыгод чакае,
Не надыхацца ў запас.
Хлопча, уставай — спаткае
Вечны сон калісьці нас.

 

пераклад з ангельскай — Ганна Янкута


XIII

Калі было мне дваццаць,
Сказаў мудрэц: “Няхай
Ты раздасі алмазы —
Ды сэрца захавай.
Раздай гінеі, кроны,
Ды вольным будзь, мой брат!”
Тады было мне дваццаць,
Не слухаў я парад.

Калі было мне дваццаць,
Сказаў мудрэц: “З грудзей
Аддаць дарэмна сэрца
Не змог ніхто з людзей.
Расплатай — скруха злая,
Бясхмарнасці — канец...”
Мне дваццаць два. Я знаю:
Меў рацыю мудрэц.

 

пераклад з ангельскай — Ганна Янкута


XVI

Страчае крапіва світанкі,
Вітае вецер зноў
На могілках, дзе спяць каханкі:
Забіла іх любоў.

І крапіва вітае ранак,
І вецер — між дубоў.
Каханак у труне — каханак,
Што мёртвы праз любоў.

 

пераклад з ангельскай — Ганна Янкута


ХХ

О, яснасць неба і раўнін —
Такой няма нідзе!
Аднак найлепшая з краін
Хаваецца ў вадзе.

Рака абмые луг, лясы,
Аблокаў чараду.
Не знойдзеш больш такой красы —
І толькі я знайду.

Бо сочачы за бегам хваль,
Я мару пра адно:
Вось зараз я адкіну жаль,
Нырну й сыду на дно.

Але з празрыстае вады,
З блакіту ручая
Глядзіць уверх хлапчук худы
І хоча быць, дзе я.

 

пераклад з ангельскай — Ганна Янкута


XXVIII

Валійскія межы

(The Welsh Marches)


Флюгер Шрусбэры з вышынь
Сэверну вітае плынь;
Мост над пенным шалам вод
Лучыць з захадам усход.

Пераможны ранак зноў
Да захопнікаў прыйшоў;
На дарогах Ўэльсу ўзбоч
Вечар зваявала ноч.

...Балявалі груганы,
Чула маці шал вайны:
Дол, напоены крывёй,
Стаў вясельным ложкам ёй.

Смерць нагбом піла рака...
Ля магільнага грудка,
Дзе спаў брат яе ў труне,
Сакс з рабой зачаў мяне.

Здзейсненае той вайной
Зло не выкуплена мной —
Мне, здаецца, праз вякі
Несці гэты грэх цяжкі.

Ува мне штодзень, штогод
Б’ецца з захадам усход —
Горай ад мяча й нажа
Кроіць сэрца мне мяжа.

Хтось без роздуму і сну
Доўжыць гэтую вайну,
І ў дваістай барацьбе
Я знішчаю сам сябе.

Сілаў болей не стае,
Бо дзве існасці мае,
Змогшы злосці кругаверць,
Раз’яданае толькі смерць.

О, калі ж агорне тло
Ўчыненае бацькам зло,
Каб з мяне смяротны сон
Мацярынскі зняў праклён?

 

пераклад з ангельскай — Кацярына Маціеўская

Са зборніка “Апошнія вершы”

(Last Poems)

І

Захад

(The West)

За верасамі — далягляд...
— На захад не глядзі, салдат!
Сядае сонца, і відно
У чашы дзённай працы дно.

І фронт зусім непадалёк —
Ён там, дзе лінію аблок,
Што над зямлёю, як сцяна,
Самотна сцеражэ сасна.

І сын жанчыны той парой
Спрабуе ўгледзець, поўны мрой,
На захадзе, за сотні ліг,
Радзіму — і хавае ўздых.

Вялікі свет — у ім адным
Ёсць родным месца і чужым,
Ёсць дом і ёсць намёт стары,
Ёсць эль і добрыя сябры.

На захад я па вечарах
Гляджу са скрухай у вачах,
І побач сябра ў цішыні
Стаіць са мною дзень пры дні.

— На захад не глядзі, салдат!
Не вернеш сэрца ты назад,
Ды паімчыцца ў далячынь
Тваіх тужлівых думак плынь.

Там, дзе прамень апошні згас,
Хтось ходзіць з вудаю за нас,
Пакліканых на гэты бой,
Дзе смерць чакае нас з табой.

Не цягне хай душу адчай
Ныраць у зманлівы ручай,
Не пакідай сваіх адзеж
Ля самых вечаровых меж.

Занадта рана мы прыйшлі
Да гэтай паласы зямлі
Будзіць ваду, што ў страшны час
Вачыма іншых сочыць нас.

Вялікі белы свет — аднак
Дамоў не трапіць аніяк.
У гэтых землях прарасці —
Нам больш на захад не ісці.

Як выбухам нас разарве,
Мы ляжам у чужой траве.
Хай ціша ці снарадаў град —
На захад не глядзі, салдат!

 

пераклад з ангельскай — Ганна Янкута

V

Грэнадзёр

(Grenadier)

Прызваны Каралевай я.
Сяржант зірне ў кішэнь:
“Цана салдацкая твая —
Трынаццаць пені ў дзень”.

Мяне не ўзяў тады спалох:
Я форму апрануў,
Дайшоў да месца, дзе я лёг
І назаўжды заснуў.

Сцякае па кашулі кроў,
Пячэ ўнутры агмень...
Памёр я вольны ад даўгоў —
Трынаццаць пені ў дзень.

І новы хлопец стане ў строй,
Паслужыць не дарма.
Між Каралеваю і мной
Рахункаў больш няма.

Скасуюць сёння плату мне,
Пусцее зноў кішэнь,
Бо не заробіш у труне
Трынаццаць пені ў дзень.

 

пераклад з ангельскай — Ганна Янкута


XLI

Адпяванне любові

(Fancy’s Knell)


Прыходзяць хлопцы з працы,
Як толькі дзень міне,
А значыць, час збірацца —
І кліча хтось мяне.
З-за гор палоскай тонкай
Лёг дзень на сенажаць.
Я з флейтай звонкай
Іду на танцах граць.

У песнях несціханых
Хапае шчасця ўсім:
Хлапцам — абняць каханых
І адпачыць — старым,
А мне — з вышынь знаёмых
За днём не адступаць
І недзе ў стромах
Пакласці сонца спаць.

Юнак шукае пару,
Каб закружыцца з ёй.
Запросіць Роберт Сару,
І з Томам танчыць Джой.
І погляд, шчасця поўны,
І водар блізкіх паш —
Які чароўны
Наш вечар, танец наш.

Хай Вэнлак і сцямнелы,
У нас не гасне дзень,
Прамень апошні смелы
Хаваецца ў ячмень.
Калі ж у канюшыне
Прыцішыць дзень свой крок,
Тады застыне
Ў ангельскім небе змрок.

У небе — змроку шаты,
Ноч крочыць напрасткі.
Смяюцца хай дзяўчаты,
Хай танчаць юнакі!
Збірацца заўтра трэба —
Я з флейтай лёс дзялю.
Напеў у неба,
А я ў зямлю.

 

пераклад з ангельскай — Ганна Янкута

Са зборніка “Дадатковыя вершы”

(Additional Poems)

XVIII

Што за малады злачынец у кайданах там ідзе?
І чаму так вінавата пазірае на людзей?
Чым ён выклікаў пагрозы й безліч гнеўных галасоў?
Сядзе грэшнік у вязніцу за свой колер валасоў.

Здзек з прыроды чалавечай — мець такія валасы,
Гэткіх вешалі ў старыя блаславёныя часы;
Зрэшты, гэтага замала, кары не знайсці назоў...
Чвартаваць бы за пачварны, гнюсны колер валасоў.

Мноства гора і пакутаў зазнаваў праз гэта ён,
Валасы хаваў пад шапкай, фарбаваў у людскі тон,
Толькі каб глядзець дасхочу і аблаяць сто разоў,
Збілі шапку й пацягнулі ў суд за колер валасоў.

Будзе катарга адплатай: портлэндскі кар’ер штодня,
Праца горкая — няважна, холад ці гарачыня;
А ў кароткіх перапынках, між каменняў ці лясоў
Зможа ён праклясці Бога за свой колер валасоў.

 

пераклад з ангельскай — Кацярына Маціеўская

Жартоўныя вершы


Кракадзіл, альбо Грамадская прыстойнасць

(The Crocodile or Public Decency)

Няхай смяюцца што ёсць сілы —
Мне кракадзіл зусім не мілы.
Агідны ён: перадусім
Я шчырасці не бачу ў ім.

У тых краях, дзе Ніл зычлівы
Пустэльню робіць урадлівай,
Ля плёсу, дзе шуміць бамбук,
Гуляе голенькі хлапчук,
І сябры Лонданскае рады
На жаль, не маюць там улады.
Аднак што там за бервяно
На хлопчыка глядзіць даўно,
Схаваўшыся на свой капыл? —
Суровы й строгі кракадзіл.

“Дзіця ў Адамавай хламідзе!
А раптам еўрапеец прыйдзе
І ўбачыць — о, які канфуз! —
Цябе, мой голы карапуз?
І, не забыўшы пра манеры,
Адразу счырванеюць пэры.
Таму ў спякотны гэты дзень
Хаця б мяне пакуль адзень”.

І вось знікае ў хвалях Ніла
Хлапчук, адзеты ў кракадзіла:
З усёй прыстойнасцю дзіця
Было пазбаўлена жыцця.
І маці распачне ў даліне
Егіпецкі свой плач па сыне,
Ды стогн той іерагліфічны
Не зміласцівіць лёс трагічны.
І кракадзіл рыдае тут,
Хоць і не зведаў ён пакут,
Ад слёз яго разліўся Ніл.
Маўчы, ілжывы кракадзіл!

“Задзьмулі гэта мо пасаты,
Ці таюць снегавыя шаты?” —
Спытаў фелах, які прыплыў,
Каб нільскі ацаніць разліў.
Насупіўшы ў Каіры бровы
На Ніл глядзіць сердар суровы,
Яму прамармытаў хедыў:
“Зноў кракадзіл тут слёзы ліў”.
Усе заліўшы краявіды,
Узяўся Ніл за піраміды,
І дзе быў Сфінкс, там сёння плёс,
Тырчыць адно адбіты нос.

 

пераклад з ангельскай — Ганна Янкута

Афрыканскі леў

(The African Lion)

О кепскія дзеці, як любіць вас леў —
Сустрэць вас не траціць надзей!
Аднак справядліва ніколі не еў
Ён добрых нясмачных дзяцей.

Калі ж і адкусіць кавалак які,
Дык крывіць ікласты свой рот
І з рыкам імчыць у пясках напрасткі
На поўнач, на захад, на ўсход.

Таму не збягае такое дзіцё,
Убачыўшы льва на пяску,
Бо ведае: страціць яно не жыццё,
А толькі нагу ці руку.

 

пераклад з ангельскай — Ганна Янкута


Чытайце таксама

Сэсар Вальеха

Сэсар Вальеха

Перуанскі паэт, празаік, драматург, журналіст індзейска-гішпанскага паходжання

Фэрнанду Пэсоа

Фэрнанду Пэсоа

Cамы знакаміты партугальскі паэт XX стагоддзя

Тэадор Крамер

Тэадор Крамер

Аўстрыйскі паэт. Існуе прэмія яго імені

Веньямін Блажэнны

Веньямін Блажэнны

Беларускі рускамоўны паэт, аўтар духоўных вершаў, сярод іншага распрацоўваў верлібр

1025