№21: Знак прысутнасці

№21: Знак прысутнасці

Мы прысвячаем новы нумар “ПрайдзіСвета” феномену сувязі літаратуры і гомасэксуальнасці, альбо, кажучы мовай ХХІ стагоддзя, сувязі літаратуры і ЛГБТК. Ці застаецца літаратура літаратурай, калі адкрывае нам сусвет цялеснасці, сэксуальнасці, інтымнасці? Чаму беларуская літаратура моцная ў апісанні вайны і такая бездапаможная, стэрыльная ў апісанні цялеснасці і сэксуальнасці? Ці існуе беларуская ЛГБТК-літаратура? На гэтыя і іншыя пытанні можна будзе знайсці адказы ў нумары

Чытаць далей

Мікола Хвылявы

Дарога і ластаўка (Дорога й ластівка)

Апавяданне

Пераклад з украінскай Уладзь Лянкевіч


І

У перспектыве – дарога.

Праваруч, леваруч – акварэлі. Далёка – лес. Дарога да лесу, а можа, убок.

Дарога спакойна адыходзіць, і на ёй пуста.

Мабыць, хутка зажаўцее лісце, і ў неба засумуе стары дуб. Стары дуб быў калісьці ля нашае хаты, у дзяцінстве.

Я гляджу на дарогу, і яна вядзе мяне за далёкія гоні.

Пакорліва іду за ёю.

...Некалі была бяроза, сарваў лісток і паклаў у кнігу, кнізе, здаецца, больш за сто гадоў, пажоўклі нават радкі. А ў гэтай кнізе ліст з бярозы, пажоўклы. (Можа, бярозы ўжо й няма... А дзе згадка пра аўтара стогадовае кнігі з пажоўклымі радкамі?)

...Гляджу на дарогу. На дарозе пуста, і я думаю пра нябыт: калі дарога адыходзіць, тады нешта адыходзіць, некуды адыходзіць.

...Потым успамінаю слівы.

Акурат па гэтай дарозе везлі некалі слівы. Я быў маленькі і прасіў у цёткі сліваў.

Тады яна дала мне жменю.

Ды не былі гэта слівы. Было дзяцінства.

...На даляглядзе збіраюцца хмары, збіраюцца пад вечар.

Але гэта будзе не патоп, а спадзе звычайная раса. Тады забуяе расліна.

А ў час патопу (памятаеце?) былі галубы.

.     .     .     .     .     .     .     .     .     .     .     .     .

Каля акна праляцелі галубы, пырхнулі і зніклі за вялізным будынкам.

І кажа галубка: – Дарога? – Кажа голуб: – Дарога!

Потым паляцелі на плошчу Валадарскага і там селі каля ратушы.

...Гляджу зноў на дарогу.

За ёю, куды яна ідзе, ідзе суворасць, можа, жорсткасць, можа, сама смерць.

Ну, і што з таго? Няхай ідуць: так трэба.

Але ўсё-ткі што з дарогаю?

І сказаў голуб: – Дарога? – Сказала галубка: – Дарога!

.     .     .     .     .     .     .     .     .     .     .     .     .

Па далёкай дарозе пайшоў шырокі цень. Праходзілі кашлатыя хмары і патушылі сонца.

Калі прайшоў цень і схаваў дарогу – дарогі не было.

Я дайшоў да мяжы сваёй мудрасці і падумаў маркотна:

– Дарога?

Але галубы не адгукаліся.

.     .     .     .     .     .     .     .     .     .     .     .     .

Горад шумеў, крычалі маторы, ляцелі будынкі.

Мой далёкі сон (лебядзінае крыло) растаў над местам.

...Я надзеў кепку і выйшаў на вуліцу.

ІІ

Было ціха і цёмна. Раптам падзьмуў вецер.

І закруціла,

               зашумела

                           ў дрэвах.

Быў гром – гэта прыйшла летняя духмяная навальніца.

Сарвала яе, і памчалася яна ў цёмную прастору.

...А потым зашумеў дождж.

Яна шукала святло –

– шукала,

               знайшла,

                         паляцела.

Уляцела.

Было дзівоснае бліскучае святло і ціха, без дажджу.

Гэта быў пакой.

Села на шафе – спакойна, суха, цёпла.

Але хвалявалася.

Яе хвалявала звычайнае святло – электрычнасць.

Тады яна сарвалася і зноўку паляцела.

І вось – чатыры аксамітныя сцяны.

Ясна: ударылася ў аксамітную сцяну і ўпала ў парцалянавы келіх.

Назад!

Назад!

І – у клавішы!

Пранёсся мілагучны зык.

А што яна?

...Яшчэ раз у столь размаляваную, а тады

                                      ў знямозе

                                                  ўпала.

Сядзела. Цяжка дыхала.

А ейныя ножкі атуляў дыван – гэта ўсходні аксамітны дыван з Турцыі.

Пэўна, пакой быў незвычайны – гэта быў пакой у маім уяўленні.

...А за акном насіўся вецер, скавыталі дрэвы, трывожна крычалі гудкі.

Толькі ноч смяялася ціха, цёмна і падступна.

...Так! Яна шукала акно – вылецець у акно, у дождж, у ноч.

Але акна не было.

.     .     .     .     .     .     .     .     .     .     .     .     .

А потым яшчэ доўга насілася па пакоі. Ізноў падала ў парцалянавы келіх і білася ў размаляваную столь.

Была ў роспачы – яе надта трывожыла звычайнае святло – электрычнасць.

...Тады ў дождж заскавыталі дрэвы, потым у дождж засмяяліся дрэвы.

Ці чула яна, як смяяліся дрэвы?

Нічога не чула яна.

Нічога!

Нарэшце –

– ударылася яна ў срэбную жырандолю і ўпала на аксамітны турэцкі дыван.

уздыхаючы апошні раз (яна разбілася на смерць), хіліла галоўку ад святла і шукала вачыма –

– акно.

Акна не было. І яна памерла.

...А за акном была ноч і ціха, цёмна і падступна ўсміхалася.

.     .     .     .     .     .     .     .     .     .     .     .     .

Праз дзесяць хвілін світала.

Праз гадзіну я ўвайшоў у пакой.

Ужо ночы не было.

Прайшла навальніца, прайшоў дождж.

Узыходзіла сонца.

Пахла сонцам, пахла жыццём.

Я ўздыхнуў глыбока і высока падняў голаў.

...Потым узяў яе за крылцы, пагардліва паглядзеў на крылцы і кінуў яе ў памыйную яміну, дзе капаліся валацужныя гарадскія сабакі.

Гэта была ластаўка.

© Уладзімір Лянкевіч, пераклад

Пераклад з украінскай – Уладзь Лянкевіч © 2013

Чытайце таксама

Гедрэ Казлаўскайтэ

Гедрэ Казлаўскайтэ

Обры Бёрдслі

Обры Бёрдслі

Ангельскі графік, ілюстратар, дэкаратар, пісьменнік, прадстаўнік эстэтычнага руху 1890-х гадоў

Эльфрыдэ Елінэк

Эльфрыдэ Елінэк

Аўстрыйская пісьменніца, паэтка, эсэістка, драматург, літаратурны крытык. Лаўрэатка Нобелеўскай прэміі па літаратуры (2004).

Цыпрыян Каміль Норвід

Цыпрыян Каміль Норвід

Польскі паэт, драматург, празаік, жывапісец, эсэіст, скульптар і філосаф.

785