№21: Знак прысутнасці

№21: Знак прысутнасці

Мы прысвячаем новы нумар “ПрайдзіСвета” феномену сувязі літаратуры і гомасэксуальнасці, альбо, кажучы мовай ХХІ стагоддзя, сувязі літаратуры і ЛГБТК. Ці застаецца літаратура літаратурай, калі адкрывае нам сусвет цялеснасці, сэксуальнасці, інтымнасці? Чаму беларуская літаратура моцная ў апісанні вайны і такая бездапаможная, стэрыльная ў апісанні цялеснасці і сэксуальнасці? Ці існуе беларуская ЛГБТК-літаратура? На гэтыя і іншыя пытанні можна будзе знайсці адказы ў нумары

Чытаць далей

Вальтэр Скот

Шэры манах (The Grey Brother)

Пераклад з ангельскай Андрэй Стэфановіч


Гэты ўрывак напісаны ў 1799 годзе. Паданне, на якім заснаваная гэтая гісторыя, звязанае з домам, што знаходзіцца ва ўладанні Гілмертанаў ля Ласвэйда ў Мідлотыяне. Гэты будынак, які цяпер называецца Гілмертан-Грэндж, першапачаткова насіў назву Бэрндэйл (Абпалены Дол) у гонар адной трагічнай падзеі. Цяперашнія ўладанні Гілмертанаў належалі колісь даўно гаспадару на імя Херан, у якога была прыгажуня-дачка. Дзяўчыну спакусіў абат Ньюбатла, добра забяспечанага манастыра на беразе Паўднёвага Эска (сённяшнія ўладанні маркіза Латыянскага). Калі Херан даведаўся пра гэта, а таксама пра тое, што ганебнай сувязі спрыяла нянька паненкі (што жыла ў тым жа Гілмертан-Грэнджы, ці Бэрндэйле), ён вырашыў жорстка адпомсціць. Яго не спыняла нават меркаваная недатыкальнасць духоўнай асобы ці моц жывога пачуцця. А таму, абраўшы для сваіх мэтаў цёмную і ветраную ноч, калі закаханыя мелі таемную сустрэчу, ён запаліў вязку сухога цёрна ці яшчэ нечага лёгкаўзгаральнага і пакінуў ля самага дома, каб ператварыць жытло ў горстку сатлелых вугалёў разам з усімі, хто быў унутры.



Да Папы Рымскага людзі ішлі
У дзень святога Пятра,
Каб маліўся за іх, каб прасіў у святых
Ім пакоры, надзеі, дабра.

Да Папы Рымскага людзі ішлі,
І літаннямі поўніўся Рым,
І маліліся бедныя і каралі,
І грахі адпускаліся ім.

Вось ад краю да краю ўвесь люд замірае,
Не падняўшы пакорных галоваў.
І ад сцен да скляпенняў храм дрыжыць ад маленняў,
Ад святарных гімнаў і словаў.

Спыніўся раптам Папа — жах! —
Пачуўся ў храме грук,
Бо цень прабегся па крыжах
І ўпала чаша з рук.

“Стаіць забойца сярод нас,
А з ім і д’ябал сам.
Хай сыдзе той, хто ў зле заграз,
І не паганіць храм!

Няма ратунку на зямлі
Аблуднай той душы.
Маленні спынім мы, калі
Не сыдзе ён з імшы!

Прашу забойцу я: сыходзь,
Ты, прагны да крыві!
Пакінь Дом Божы самахоць
І Бога не гняві”.

Збялеў няшчасны пілігрым,
Што міласці шукаў.
Прыбыў ён толькі сёння ў Рым,
Ён столькі праблукаў.

Ён прапасціўся сорак дзён,
Маўчання даў зарок
І думаў: вось ужо відзён
Прамень святла праз змрок.

У храм прыйшоў ён найраней,
Маліўся апантана
І каяўся за ўсіх мацней —
Але сышоў ціхмяна.

І рушыў з ношаю грахоў,
Пакінуўшы сабор,
Да латыянскіх берагоў
І да блакітных гор.

Цяжкой хадой са злыбядой
Ён паблукаў на ўсход,
Каб чысты Эск змываў вадой
Сляды яго прыгод.

Вітаў яго ўрачыста люд,
Схіляліся васалы.
Ён — уладар найпершы тут,
Ён — гаспадар удалы.

Луналі тут яго сцягі
І быў ён мужны вой:
Сцякалі часта берагі
Гарачаю крывёй.

Салодкі шлях у родны дом,
Уздоўж рачных быстрыняў —
Патоку, што праз ветралом
У свет шырокі рыне.

І вабіць лесу гушчыня
Узнёслых рыфмароў,
Любоў з красою тут штодня
Блукаюць між бароў.

Вітае вольныя лясы
Вясёлы гук ражкоў,
Які ў світальныя часы
Ляціць з усіх бакоў.

О Мэлвіл, букаў ясны край!
О родны Хатардэн!
І Далкейт — быццам дольні рай,
Нязменных цнотаў лен.

Не вабіць грэшніка той кут,
Бо ён нясе свой крыж.
Завершыць шлях яго пакут
Бэрндэйлаўская ціш.

Вось разыходзіцца гушчар,
Адкрыўшы чорны дол:
Тут быў пажар — і ўвесь абшар
Жахлівым быў наўкол.

Хаваецца ў сутонні дзень,
І на пагоркі лёг
Сляпы прамень, нібы агмень —
На шэрым вугалёк.

І б’юць званы, і гоняць сны
У гэты вечар хмуры.
Дубы Ньюбатла тут адны
Прыходзяць на хаўтуры.

І ад кляштарнае сцяны
Чуваць напеў глухі,
І б’юць званы, і вось яны —
Знаёмыя шляхі!

Не падымаючы вачэй,
З пакутаю ў вачах,
Дайшоў да страшных ён руін,
Дзе толькі смерць і прах.

Ён на сцены глядзеў, на вуголле і прах,
Да якіх у пакуце ішоў,
І на тых камянях яго шэры манах,
Францысканец у шэрым знайшоў.

“Бог у помач, — вітаў яго шэры манах, —
Хай ратуе Ўладар усіх нас”.
Толькі горычы поўны падняўся вандроўны
І не мовіў ні слова ў адказ.

“Ты з захаду йдзеш ці з усходу ідзеш
Ад далёкіх святарных веж?
Можа, крочыш ад трона святога патрона?
Ад Яна свой шлях вядзеш?”

“Не іду я ад трона святога патрона,
Не ад Яна святога іду,
Нясу я пракляцце ад Рымскага Папы,
А з ім і сваю бяду”.

“Ты не аплаквай свой лёс,
А раскажы ў журбе:
Што ты зрабіў, каго ты забіў?
Грахі адпушчу я табе”.

“Кім ты ёсць і адкуль ты, о шэры манах,
Той, хто грэшным нясе дабрадаць,
Каму ключ аддалі ад нябёс і зямлі
І хто можа мяне ўратаваць?”

“Мяне прыслалі з далячынь,
Прайшоў я ўсе шляхі,
Каб прамаўляць бядзе “амінь”
І адпускаць грахі”.

Кляне бядак заганаў гнёт,
Кляне грахі былыя.
Рука, халодная, як лёд,
Лягла яму на шыю...

© Андрэй Стэфановіч, пераклад, 2009


Пераклад з ангельскай – Андрэй Стэфановіч © 2013

Чытайце таксама

Жорж Экгаўт

Жорж Экгаўт

Франкамоўны бельгійскі пісьменнік, сацыяліст, анархіст, ураніст, як у ХІХ ст. называлі геяў, упадніцкі эстэт, акадэмік, класік бельгійскай літаратуры.

Хенрык Нордбрандт

Хенрык Нордбрандт

Дацкі пісьменнік, аўтар шэрагу зборнікаў вершаў, эсэ, раманаў, падарожных нататак. Лаўрэат прэміі Дацкай акадэміі (1980), літаратурнай прэміі Шведскай акадэміі (1990).

Роберт Саўці

Роберт Саўці

Ангельскі паэт-рамантык, перакладчык, гісторык, прадстаўнік “азёрнае школы” (разам з Колрыджам і Ўордсвартам), паэт-лаўрэат з 1813 па 1843 гады (званне прыдворнага паэта давалася да канца жыцця; паэт-лаўрэат мусіў пісаць вершы з нагоды розных падзей у жыц

Крысціян Фрэдэрык Луі Лейпалт

Крысціян Фрэдэрык Луі Лейпалт

Паўднёваафрыканскі пісьменнік, адзін з самых значных творцаў ПАР “Другога руху” — пакалення творцаў, што пісалі на афрыкаанс

441