№21: Знак прысутнасці

№21: Знак прысутнасці

Мы прысвячаем новы нумар “ПрайдзіСвета” феномену сувязі літаратуры і гомасэксуальнасці, альбо, кажучы мовай ХХІ стагоддзя, сувязі літаратуры і ЛГБТК. Ці застаецца літаратура літаратурай, калі адкрывае нам сусвет цялеснасці, сэксуальнасці, інтымнасці? Чаму беларуская літаратура моцная ў апісанні вайны і такая бездапаможная, стэрыльная ў апісанні цялеснасці і сэксуальнасці? Ці існуе беларуская ЛГБТК-літаратура? На гэтыя і іншыя пытанні можна будзе знайсці адказы ў нумары

Чытаць далей

Сігб'ёрн Обстфэльдэр

Сціхні, цудоўная музыка ночы...

Вершы

Пераклад з нарвежскай Лявон Баршчэўскі
Без імя
(Navnløs)
 
Змрокам імгла апускаецца
                 на дрэвы й газоны,
лісце без колеру, травы
                 без аніякай зелені.
Лямпаў агні — зрэнкі жоўтыя змроку,
жоўтыя зрэнкі, ненатуральна шырокія.
Ціха, ніводнай душы,
                   што б смяялася, уздыхала
тут, на сцяжынках парку. Я кашлянуў, і мой кашаль —
быццам відзежы кашаль, а крокі мае —
быццам відзежы крокі.
Парк мае кут найцямнейшы, дзе не гараць і лямпы:
там і сядзіць на лаўцы, проста ў змроку, блудніца,
вэлюмам цёмным прыкрытыя бледныя шчокі яе,
вусцішна за тым вэлюмам бліскаюць яе вочы.
Я ўвесь апанаваны змрочнай начной уцехай —
што напаткаў у парку ўночы жывую істоту.
Моўчкі сядаю поруч, рассоўваю моўчкі вэлюм,
з ёю вачыма збліжаюся, збліжаюся з ёю ў душы.
Лісце бясшумна падае.
Я прыкладаю вуха проста да сэрца ёй…
Раптам зрываюся ў плач,
                  плачу ў пальчаткі халодныя,
плачу і плачу — не ведаю нават, чаму.
Ёй я не адштурхнуты. Лагодна
                  яна выцірае мне слёзы,
я ж абхапіў яе рукі ў скрусе пакутліва-золкай,
стаў і прасіць, і маліць: Схавай жа мяне, прытулі!
Змрокам імгла апускаецца
                 на дрэвы й газоны,
лісце без колеру, травы
                 без аніякай зелені.
Ціха ў імгле, аднак, падае чорнае лісце —
ў парку на лаўцы сядзіць нехта зусім без імя
і да грудзей гарачых туліць мужчыну хворага,
мякка далоньмі затульвае
                 вочы мужчыны самотнага —
Бог адзін толькі й чуе роспачны плач ягоны,
Бог адзін толькі й чуе яе суцяшальны шэпт.
 
 
 
Баркарола
(Barcarole)
 
Цень, што хаваешся, ўпарты, —
утапіся!
Покуль плыве
човен.
Свет — гэта воды:
ціха.
Толькі яе
подых.
Ціха вы, хвалі!
Ціха!
Толькі яе
подых.
Ты толькі тут,
Эльві,
мора і зор
ласка,
мы тут адны,
Эльві,
ў скляпенні тым
сінім!
Тут я ляжацьму —
доўга.
Покуль плыве
човен.
Зблізім з табою
шчокі —
ў валасы схавай
твар мой.
Спаць я тут буду —
доўга.
покуль плыве
месяц.
Ты толькі тут,
Эльві,
мора і зор
ласка.
То не спіце ж вы
хоць бы!
Мне не раньце
сэрца.
 
 
 
Вачэй зоркі ў лесе не мружаць
(Der blinker ei stjerner)
 
Вачэй зоркі ў лесе не мружаць,
і эльфы на ложку з ружаў
ані не спяць.
Не падае золата ў хвалі,
жанчын, што бялявасць схавалі —
не ўбачыш іх.
На ложку, у росах бу́йных
зіхоткасці феяў чуйных
больш не відаць.
Змоўк мрояў шэпт наўкола,
мілосны спеў анёлаў
у небе сціх…
 
 
Лета
(Sommer)
 
Сатчы мне плашч, што чырванецьме,
спрадзі са смугі, звяжы з прамення,
абмый у крыві гваздзіка!
Сатчы мне сурдут, што трапятацьме
лістком асінавым — гузікі з расінак,
ніткай павуты прымацаваны.
Сшый мне паяс, што ззяцьме —
зваблівымі вогнікамі балота,
што заскачуць на блакітным дне нябёс!
Сшый мне штось, што шаптацьме!
Спражак усмешкі, мятлікаў крылцы —
забаўку з чаравічак калібры.
 
 
Сцішцеся…
(Stans dit spil)
 
Сцішцеся,
вы, гукі!
Сціхні, цудоўная музыка ночы,
так могуць звінець словы
і капаць атрутаю
з маёй душы.
Бо я зусім пакутаў не прагну.
Сціхні й ты,
прырода, што хвалюешся моўчкі
па лёсах смяротных істотаў.
Я слухацьму словы ў сабе
і знайду праўду.
Хутка ранак надыдзе
з яго сонцам дзівосным
і стукатлівым жыццём —
і словы памруць на маіх вуснах.
Таму, ноч,
зваблівай іх,
гэтыя словы ў танцы,
          гэтыя словы пры смерці,
Над тваім чарназёмам
          хай словы мае запалаюць.
 
 
 
Псальма
(Salme)
 
Як першая сляза растане,
выбухне скруха.
Дай мне першую слязу, Божа!
У мяне сляза — лёд,
а скруха — ледзяная ружа.
У мяне сляза — лёд,
а сэрца замярзае.
 
 
Дзень
(Dag)
 
Я прачнуўся.
новы дзень вы́сыпаў
           квецень сваю на мяне
з водарам сонечных думак.
Вочы мае адкрыліся —
спевам вятроў і хваляў
рэхам птушыных уцех.
Вочы мае адкрыліся.
Неба — скляпеннем над светам,
сонца ў скляпення на дне!
Я спаў.
Душа блукала, не ведаю, дзе.
Сонца там не было.
Дрыжаў я, як змрок апаў.
Смерць была ў ім,
смерць, языкоў шыпенне.
Цяпер жа — дзень зямны.
Жукі абляпілі яго крысо,
у радасным паветры іх мітусня.
Што засталося ад дзіўнага змроку?
Куды ён адступіў?
Паўсюды промні цяпер!
Ці свет збудаваны з промняў?
Вы́купаць валасы ў гэтым моры святла!
Якое сплывае ў травы
і пыл цалуе,
ствараючы фарбаў багацце.
Жыватворнасць паветра адчуць!
Што маё чало абвявае,
мякка заходзіць у ноздры мне.
Зіхоткі дзень!
Ты ўсмешка Божага вока,
                люстэрка яго душы.
Яго думкі
ўзлятаюць з глыбіняў,
з хваляў і зораў,
у полымя шчодрасці духу.
Пераклад з нарвежскай – Лявон Баршчэўскі © 2017

Чытайце таксама

Хенрык Нордбрандт

Хенрык Нордбрандт

Дацкі пісьменнік, аўтар шэрагу зборнікаў вершаў, эсэ, раманаў, падарожных нататак. Лаўрэат прэміі Дацкай акадэміі (1980), літаратурнай прэміі Шведскай акадэміі (1990).

Анна Валенберг

Анна Валенберг

Пісьменніца, драматург, перакладчыца, прадстаўніца "залатой эры" шведскай дзіцячай літаратуры

Міхай Эмінэску

Міхай Эмінэску

Найвядомейшы ў свеце румынскі пісьменнік, класік румынскага рамантызму

Герман Гесэ

Герман Гесэ

Нямецкі пісьменнік і мастак, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры

926