№21: Знак прысутнасці

№21: Знак прысутнасці

Мы прысвячаем новы нумар “ПрайдзіСвета” феномену сувязі літаратуры і гомасэксуальнасці, альбо, кажучы мовай ХХІ стагоддзя, сувязі літаратуры і ЛГБТК. Ці застаецца літаратура літаратурай, калі адкрывае нам сусвет цялеснасці, сэксуальнасці, інтымнасці? Чаму беларуская літаратура моцная ў апісанні вайны і такая бездапаможная, стэрыльная ў апісанні цялеснасці і сэксуальнасці? Ці існуе беларуская ЛГБТК-літаратура? На гэтыя і іншыя пытанні можна будзе знайсці адказы ў нумары

Чытаць далей

Яўгенія Пфляўмбаум

Хай навальніца нашым сцягам будзе

Вершы

Не спіцца ўночы

 

Што?! Не спіцца, не спіцца ўночы,

Калі сэрца не кінула мар:

Дзіўнай сілаю буйна клякоча,

Пекным плёскатам выліцца хоча,

Хто б стрымаў?

 

Ня стрымаеш. Напружанай волі,

Думкі сталай, развагі сцюдзёнай.

Не паслухае сэрца ніколі,

Не аддасць сваёй чырвані-волі

За мільёны.

 

Чырвань, сінь павучыннем спавіты...

І кудзеліць шэпт цьмяных слоў,

Там за плыўкага неба ў блакіце,

У зялёных палёў аксаміце

Новым.

 

Праўда шэрая, кінь, пачакай! —

Ў вадаспадзе, бач, краскі квітнеюць, —

Першых дзён шчасця ты іх не чапай,

Лёсых галовак у іх не зрывай:

Пахаладзеюць.

1 сакавіка 1925 г. 

 

 

Навальніца

 

Навіслі хмары брудным рызманом

Пыл вочы сціснуў востра, непрыемна,

Гуллівым лёскатам звінелі воды Нёмну.

І бразнуў гром пякучы, патаемны.

 

Маланка?! Не, маланкі не было:

Яна скрыжалі зрэзала мінулым,

Яна сваё нясмелае святло

У чырвань-бляск не апранула.

 

А дрэвы гнуліся і енчылі, стагналі,

Са свістам стрэхі млелі саламяныя,

Цымбаліў вецер, дзіка падпявалі

Віхуры рытмамі страшнымі нечаканымі.

 

І здрыганулася жыццё кіпуча, вольна,

Агністым вокам кінула пагляд.

Абліла полымем шляхі зямлі мазольнай,

Абмыла фарбамі бліскучы вадаспад.

 

Праменне шчыльна атуліла грудзі,

Паснулі вочы ў радасным святле,

Хай навальніца нашым сцягам будзе,

Калі жыццё зноў змены нам прышле.

5 сакавіка 1925 г.

 

 

Брату

 

Бывае сон аголіць душу:

Крыніц таемных змые гніль,

Штодзённых думак сэнс парушыць,

Жыццю пакажа новы стыль.

 

І роснай раніцай поэта,

Абуджаны змяёй-вадой,

На сонца гляне зноў з імпэтам,

Зноў аджыве ў ім дарагое.

 

Каму ж сказаць аб тым, што плешча,

Ад сэрца ляваю гарачай,

Пякучай кропляй думкі цешыць,

Акордам хвойна-стромкім плача.

 

Скажу табе я, брат магутны,

Любоўю братняю глыбокай,

І сэнс у словах ледзьве чутных

Ты адшукаеш недалёка.

 

Скажу аб тым ліхім налёце,

Што атуліў мае жаданні,

І ў срэбна-ранічным узлёце

Сустрэў нячутнае змаганне.

 

Брат любы! Цяжка мне. Балюча

Знішчаюць радасць кіпці лёсу,

А неба — шэрая ануча —

Ня шле праменя на пракосы.

 

Шырэй пракос... і постаць смерці

Спаліла кветачку душы.

Пашто загінула?!. Не верце:

Не аджыве яна ў цішы.

 

Бо й цішыня ўсё тая ж смерць

З істужкай вобразаў імглістых,

Там стогну сэрца не павераць,

Не дасць адказу пах смалісты.

 

Ў тваіх вачох, яскравых змрокам,

Не адшукаюць там пакуты,

І слова шчырага здалёку

Не надышлюць душы сагнутай.

 

Даволі. Дзе блішчэлі слёзы —

Цяпер дрыжаць пяшчынкі смеху:

У срэбных кропельках бярозы

Знайшла я погляд родных стрэхаў.

7 жніўня, Новаузенск  

 

 

* * *

 

Я адна на далёкай чужыне,

У бязмежжы абшараў стэповых.

Я сумую па роднай краіне,

Па бяздонні палёў васільковых.

 

Роўна, гладка, як вокам не кінь:

Стэп! Крыніца казацкіх паходаў,

Тут прасторай палошчацца сінь

І глядзіцца у плынь срэбных водаў.

 

Колькі вобразаў моцных і смелых

Навяваюць прасторы імглістыя,

Колькі плыняў жывых і даспелых

Закрынічваюць радасць пярыстую!

 

Панясла мяне плынь бескалёрная;

Ціха плешчуцца хвалі панурыя;

Ой, ты, рэчка, сталёва-пакорная,

Супакой майго сэрца віхуры!

 

Дык няхай мая думка прыветная

На ўзбярэжжы жыццёвых прастораў

Заблішчыць мне жаданым светам

З прывітаннем вясенне-бадзёрым!

19 кастрычніка 1925

 

 

Легенда

 

Гордая цвіль чаравала мінулым

Свежую кветку вясновай даліны;

Цьмяныя шолахі зваблівым гулам

Ціха плылі у пластычнасці плыні…

 

Чары адвечныя!.. Чары узрочныя!

Любую кветку у хмельных павеях

Заласкаталі русалкі паўночныя,

У перлах расістых плывучыя феі…

 

Зблякнула кветка у змроку нязнанага,

Ціха пялёсткі звівалі журбу,

Стройнага келіха свежая рана

Ззяла пагрозаю будучых бур…

 

Смерць падпаўзла… а у хвалях сімфоніі

Чуецца рытм светлакудрай вясны.

Сонцам атулены гнеўныя скроні,

У сэрцы ж халодныя чорныя сны.

[1927]

Падрыхтаваў да друку Віктар Жыбуль.

Чытайце таксама

Жанна-Мары Лепрэнс дэ Бамон

Жанна-Мары Лепрэнс дэ Бамон

Французская пісьменніца і педагог, прабабуля Праспэра Мэрымэ

Павел Брыч

Павел Брыч

Чэшскі пісьменнік.

Кэралін Фаршэ

Кэралін Фаршэ

Паэт, аўтар аднаго з рэдкіх паэтычных бэстсэлераў “Краіна паміж намі”, напісанага па слядах вандроўкі ў Эль-Сальвадор падчас грамадзянскай вайны.

Аўдун Мортэнсэн

Аўдун Мортэнсэн

Нарвежскі пісьменнік і мастак.

614