№19: Нарвежскі вецер

№19: Нарвежскі вецер [18+]

Нумар, які мы прадстаўляем, досыць незвычайны. Па-першае, большасць перакладных тэкстаў у ім — празаічныя творы (ці хутчэй урыўкі з твораў) сучасных аўтараў, па-другое, яны былі спецыяльна абраныя для гэтага нумару нарвежскім выдаўцом і рэдактарам Крысціянам К’ельструпам і перакладзеныя Лідыяй Ёхансэн.

Чытаць далей

Аксана Забужка

Значыць, усё ж залева (Отже, це злива)

Апавяданне

Пераклад з украінскай Аляксандра Дварэцкая

— Што? — перапытала дзяўчына, няўважліва назіраючы за шклянымі двухстворкавымі дзвярыма кавярні, якія раз-пораз расчыняліся, прапускаючы чарговага наведніка, і ў прамежках увесь час разгойдваліся, не ў стане спыніцца. Людзі, якія заходзілі, ратуючыся ад блізкага дажджу, былі патухлыя, палахлівыя і нейкія безразважныя — нібыта вераб’і перад навальніцаю, падумала дзяўчына і ўсміхнулася. Яе спадарожнік перачакаў хвілінку, каб прыцягнуць яе ўвагу сваім абражаным маўчаннем, і калі дзяўчына з цяжкасцю адвяла вочы ад уваходу і перахапіла яго позірк (вочы ў яе былі вільготныя і цёмныя і ў чорных касметычных абводах веек здаваліся па-дзіцячаму круглымі), махнуў рукою:

— Ты ж усё адно не слухаеш.

— Слухаю, — сказала дзяўчына і пачала камячыць краёк сурвэткі. — Слухаю, проста ўсё гэта ўжо ведаю і наўрад ці пачую штосьці новае.

— У такім разе мне не варта дарэмна казаць?

— Я таксама так думаю, — сказала дзяўчына і зноўку ўсміхнулася — гэтым разам трошкі жаласна.

Яны памаўчалі.

— Так, — сказаў мужчына і дастаў з кішэні цыгарэты.  — Будзеш курыць?

Дзяўчына ўзяла цыгарэту і, пакуль ён закурваў, глядзела на яго рукі. Рукі ў яго былі непрыгожыя — адзінае, што ён меў непрыгожае, былі рукі: вузлаватыя, каржакаватыя, пацямнелыя, нібыта арэхавым сокам раз’едзеныя, яны нагадвалі ёй нарасты на ствале старога дрэва. Нават дзіўна, што гэтыя рукі маглі быць такімі асцярожнымі і пяшчотнымі, як бывалі. І бледны шнар ад апёку на правым запясці.

— А я ўсё думаў, — прамовіў мужчына пасля глыбокай зацяжкі, — я ўсё спадзяваўся, што ты зразумееш. Што ж…

Ён слаба ўсміхнуўся, і па выразе яго вачэй дзяўчына пабачыла, як яму балюча.

— Я ўсё разумею, — запярэчыла яна. І нават глыбока табе спачуваю, але зрабіць нічога не магу. Паспрабуй не думаць пра мяне.

Мужчына пахістаў галавой:

— Ты жорсткая. Ох, якая ж ты ўсё-такі жорсткая.

— Я ласкавая і добрая, як вывадак сляпых кацянят, — дзяўчына і сапраўды адчула сябе жорсткаю, голас яе шамацеў суха, нібы перашкаджаў у горле. — Я не абвінавачваю цябе і не шкадую. Я толькі хачу, каб мы разышліся без узаемнага выцягвання жылаў і згадвалі потым адно аднаго па магчымасці з не вельмі цяжкі сэрцам.

— Цябе заўжды турбавала толькі тое, як нам разысціся, — мужчына страсаў попел у сподак, а дзяўчына — проста ў кубачак з недапітаю кавай. — Ты ніколі не дапускала, што мы маглі б не разыходзіцца ўвогуле.

— А ты неяк ніколі не пытаў, чаму я такога не дапускала. Вось узяў і спытаў бы.

— Чаму ж? — ён не глядзеў на яе. Дзяўчына таксама глядзела праз яго — у аакно, за якім вецер грозна разгойдваў у адзін момант пацямнелыя кроны дрэваў.

— Таму, хлопчык мой, — яна назвала яго хлопчыкам, хаця ён быў нашмат старэйшы за яе, і не заўважыла, як твар яго перасмыкнула грымасай болю, — што адносіны, пачатыя на хлусні, ніколі не стануць шчырымі. Са свайго боку я нічым перад табою не правінілася. Мяне толькі ўвесь час даймала пытанне, чаму ты так нечакана мной зацікавіўся — на другім годзе знаёмства. Ажно пакуль Воўчык не сказаў мне праўду — ужо як разышлася тая чутка, якую невядома хто запусціў, што мы маем намер ажаніцца, — засцярог па-сяброўску. Бо ў Воўчыка бацька з нашым гэбэшным куратарам інстытуцкім, выяўляецца, лецішчамі сябруе: чарку п’е і на паляванні ездзіць,  —  яна перавяла дух. — Вось так усё знайшлося. Але ты не думай, я цябе не суджу. Судзі сябе сам.

Толькі што яна перавяла погляд на яго і спалохалася: перад ёй сядзеў стары чалавек з зямлістым паараным тварам, і на рукаве ў яго шарэў слупок упалага з цыгарэткі попелу, якога ён не заўважаў.

— І ты думаеш, што я ўвесь час табе хлусіў?

Дзяўчына не адказала. Першыя цяжкія кроплі ўдарылі ў шыбу.

— У вас тут вольна? — барадач ў грубаплеценым швэдры стаяў каля іхнага століка, з-за яго пляча выглядвала крохкая брунетачка, нафарбаваная пад цыганку, яе размаляваныя вочы, здавалася, былі наклееныя на твар паўзверх скуры. Студэнты, аўтаматычна зазначыла сабе дзяўчына, не інакш як з тэатральнага, тут паблізу.

— Вольна, — сказаў мужчына, — але мы б хацелі пасядзець адны.

Дзяўчына назірала, як пара аддаляецца ад праходу.

— Ты не ўвесь час хлусіў, — прамовіла яна. — Ты пачаў з хлусні. І гэтага дастаткова.

— Гэта мусілі быць толькі штомесячныя справаздачы, — упарта паўтарыў мужчына сказанае перад гэтым. — Гэта звычайная рэч, зразумей, усе такія пішуць — ну, праз аднаго… Гэта зусім не тое каб спецыяльна за табой сачыць, — такога мне не даручалася. І блізкіх зносінаў завязваць таксама не даручалася.

— Магчыма, што і не. Гэта ўжо была твая ініцыятыва.

Ён маўчаў, і, глянуўшы на яго, яна пашкадавала, што сказала гэта.

—  У цябе попел на рукаве.

Дождж прыпусціў мацней, людзі заскоквалі ў кавярню радасна ўзбуджаныя, з мокрымі валасамі, прыносячы з сабою павеў свежасці. Дзяўчыне адразу захацелася плакаць.

— Табе ўсяго толькі трэба было сказаць мне з самага пачатку, — праз сілу выціснула яна. — Проста сказаць усё як ёсць

Мужчына трымаў у сваіх вузлаватых, нібы арэхавым сокам раз’едзеных, пальцах недакурак і не заўважаў, што той ужо датлеў да фільтра. Мужчыну было трыццаць тры гады, з якіх тры апошнія ён поркаўся з новенькай машынай, а ў юнацтве, да ўніверсітэта, цяжка працаваў фізічна, таму рукі яго зрабіліся задубелымі і нячулымі. Па-за тым ён быў чалавек ахайны, любіў свежую бялізну і накрухмаленыя каўнерыкі.

— У цябе попел на рукаве, — паўтарыла дзяўчына, і мужчына паспрабаваў яго змахнуць, але выйшла так, што толькі размазаў, і на тканіне новага прыгожага касцюма ў “елачку” застаўся белы след.

— А хай яму… — не дагаварыў мужчына, цяжка варушачы вуснамі.

— Значыць, гэта ўсё ж залева — сказала дзяўчына, павярнуўшы галаву да акна, — а я спадзявалася, што пройдзе — пахмарыцца трохі і ўсё. І колькі нам цяпер вось тут сядзець?..

Уключылі музычны аўтамат, і кавярню запоўніў надрыўны голас Даліды, якая абвяшчала на ўвесь свет пра сваё нешчаслівае каханне. Забудзь, думала дзяўчына, уперыўшыся у адварот пінжака мужчыны. Забудзься на мой нумар тэлефона, мой смех, голас, і пах, і словы, што я табе казала, забудзь вуліцы і скверы, дзе мы хадзілі ўдваіх, кавярні, дзе праседжвалі вечарамі, і, о Божа, калі ты ёсць, памажы яму забыцца…

— Што ж цяпер? — раптам спытаў мужчына, і, перш чым яна усвядоміла, што ён звяртаецца не да яе, яе ўразіў яго скіраваны ў кубачак позірк.  — Што  ж будзе далей? Як цяпер быць?

— Мы пераседзім, — сказала дзяўчына, гледзячы ў акно. — Гэты дождж хутка сціхне. Пераседзім.

 

травень 1982

Пераклад з украінскай – Аляксандра Дварэцкая © 2017

Чытайце таксама

Аксана Забужка

Аксана Забужка

Украінская паэтка, пісьменніца, літаратуразнавец, публіцыст

Веньямін Блажэнны

Веньямін Блажэнны

Беларускі рускамоўны паэт, аўтар духоўных вершаў, сярод іншага распрацоўваў верлібр

Сігб'ёрн Обстфэльдэр

Сігб'ёрн Обстфэльдэр

Нарвежскі празаік, драматург, паэт-мадэрніст.

Сюзана Кларк

Сюзана Кларк

Ангельская пісьменніца, лаўрэатка прэмій за раманы

268