№21: Знак прысутнасці

№21: Знак прысутнасці

Мы прысвячаем новы нумар “ПрайдзіСвета” феномену сувязі літаратуры і гомасэксуальнасці, альбо, кажучы мовай ХХІ стагоддзя, сувязі літаратуры і ЛГБТК. Ці застаецца літаратура літаратурай, калі адкрывае нам сусвет цялеснасці, сэксуальнасці, інтымнасці? Чаму беларуская літаратура моцная ў апісанні вайны і такая бездапаможная, стэрыльная ў апісанні цялеснасці і сэксуальнасці? Ці існуе беларуская ЛГБТК-літаратура? На гэтыя і іншыя пытанні можна будзе знайсці адказы ў нумары

Чытаць далей

Мікола Зэраў (Микола Зеров)

1890 - 1937

Мікола Зэраў
Мікола Зэраў – украінскі літаратуразнаўца, паэт, майстра санэтаў, лідэр групы “неакласікаў”, перакладчык на ўкраінскую і рускую мовы.

Нарадзіўся Зэраў 26 красавіка 1890 году ў Зенькаве (цяпер Палтаўская вобласць) у шматдзетнай сям’і настаўніка мясцовай двухгадовай школы. Малодшы брат Мікалая – Міхаіл – стаў паэтам і перакладчыкам, вядомым пад літаратурным псеўданімам Міхайла Орэст.

Пасля заканчэння школы вучыўся ў Ахтырскай і Першай Кіеўскай гімназіях (1903–1908). У 1908–1914 гг. – студэнт гістарычна-філалагічнага факультэта Кіеўскага універсітэта Святога Уладзіміра.

У 1912 годзе ў часопісе “Світло” і газеце “Рада” былі надрукаваныя першыя артыкулы і рэцэнзіі Зэрава. З 1914 г. ён працуе выкладчыкам гісторыі Златапольскай мужчынскай, а з кастрычніка 1916 г. – жаночай гімназіі. З 1917 году працуе выкладчыкам у Другой Кіеўскай гімназіі імя Кірыла-Мефодзіеўскага брацтва. У 1918–1920 гадах выкладае ўкраіназнаўства ў Архітэктурным інстытуце, працуе рэдактарам бібліяграфічнага часопіса “Книгарь” (да пачатку 1920 году). З восені 1923 году – прафесар Кіеўскага інстытута народнай адукацыі. Менавіта ў гэты час Зэраў увайшоў у элітны гурток дзеячаў украінскай культуры, які сфармаваўся вакол Георгія Нарбута. На зборах гуртка абмяркоўваліся пытанні развіцця ўкраінскай літаратуры, мастацтва, графікі. У 1920 годзе ажаніўся з Сафіяй Лабадой (якая пасля смерці Зэрава выйшла замуж за іх агульнага сябра – пісьменніка У. П. Пятрова).

У 1920–1923 гг. працуе ў Барышэўскай сацыяльна-эканамічнай школе. Менавіта там напісаныя вершы яго Зборніка “Каліна” (1924), зробленыя на замову многія пераклады і створаны шэраг санэтаў, сатыр і апавяданняў.

У 1923 годзе гучна заявіла пра сябе група “неакласікаў”, якія ладзяць літаратурныя вечары. Наступны час у жыцці Зэрава – гэта час бурных літаратурных дыскусіяў, самая значная сярод якіх –дыскусія, што пачалася з артыкула Г. Якавенкі “Пра крытыкаў і крытыку ў літаратуры” (Культура і побут”, 1925, 20 красавіка) і адказу на яе М. Хвылявога і доўжылася да 1928 году. Зэраў-крытык стаў на бок Хвылявога, які патрабаваў асэнсавання і засваення скарбаў украінскай нацыянальнай традыцыі і перанясення на ўкраінскую глебу найлепшых твораў еўрапейскай класікі і сучаснай літаратуры, што павысіла б “планку мастацкасці” і ўсталявала б атмасферу здаровай літаратурнай канкурэнцыі, а не кан’юнктурнага пратэкцыянізму. Гэты выклікала гарачыя спрэчкі.

У 1927 годзе ЦК КП(б)У даў наўпростыя ўказанні па палітычнай ацэнцы “неакласікаў”, што фактычна абазначала забарону літаратурнай і крытычнай дзейнасці Зэрава. Адзінае, чым мог займацца пісьменнік – гэта гістарычна-літаратурныя даследаванні. У 1930 годзе Зэраў вымушаны выступіць “сведкам” на працэсе “Саюзу вызвалення Украіны”, у 1933 годзе пачалі патрабаваць публічнага самавыкрыцця, у 1934 годзе пісьменніка звольнілі з універсітэта, а 28 красавіка 1935 году ён быў арыштаваны пад Масквой на станцыі Пушкіна. 1–4 лютага 1936 году Ваенны трыбунал Кіеўскай ваеннай акругі разгледзеў справу Зэрава і асудзіў яго на 10 гадоў лагераў, але ўжо 9 кастрычніка 1937 справа была перагледжаная, і Зэрава прысудзілі да страта, якая адбылася 3 лістапада 1937 пад Медвежагорскам.

Чытайце таксама

Браты Грымы

Браты Грымы

Якаб Грым (1785—1863) і Вільгельм Грым (1786—1859) — нямецкія лінгвісты, даследчыкі нямецкай народнай культуры, збіральнікі фальклору.

Кусуяма Масао

Кусуяма Масао

Японскі тэатральны крытык, рэдактар, дзіцячы пісьменнік

Дэніэл Мендэлсан

Дэніэл Мендэлсан

Баляслаў Лесьмян

Баляслаў Лесьмян

Польскі культавы паэт, сябра Польскай акадэміі літаратуры

1228