№21: Знак прысутнасці

№21: Знак прысутнасці

Мы прысвячаем новы нумар “ПрайдзіСвета” феномену сувязі літаратуры і гомасэксуальнасці, альбо, кажучы мовай ХХІ стагоддзя, сувязі літаратуры і ЛГБТК. Ці застаецца літаратура літаратурай, калі адкрывае нам сусвет цялеснасці, сэксуальнасці, інтымнасці? Чаму беларуская літаратура моцная ў апісанні вайны і такая бездапаможная, стэрыльная ў апісанні цялеснасці і сэксуальнасці? Ці існуе беларуская ЛГБТК-літаратура? На гэтыя і іншыя пытанні можна будзе знайсці адказы ў нумары

Чытаць далей

Вацлаў Граб’е

Ален Гінзберг у Празе

3 лютага 2010

Ален Гінзберг у Празе

Паводле ўсяго, кароткая гутарка з Аленам Гінзбергам – гэта апошні тэкст, напісаны, прынамсі часткова, Вацлавам Граб’е. Паэт памёр ад атручання чадным газам 5 сакавіка 1965 году, праз 13 дзён пасля прылёту Гінзберга ў Прагу.

Гутарка з невялічкай прадмовай выйшла ў адным з першых нумароў часопіса “Divoké víno” (“Дзікі вінаград”), які ў 1964 годзе пачалі выдаваць вучні гімназіі з пражскага раёна Лібэнь. Подпіс пад матэрыялам: Міхалэк & Граб'е & Гес. На іншым развароце – фотаздымак Гінзберга, зроблены Мілашам Хоўткам падчас выступу культавага амерыканца ў пражскай “Віёле”, пад здымкам – аўтограф Гінзберга і невялічкі малюначак: сілуэт хмарачоса, над ім сярпок месяца і зорка.

 

 

Вацлаў Граб'е & Со

Ален Гінзберг у Празе

У пятніцу 19 лютага з трапа самалёта Гавана – Прага спусціўся прыкметны мужчына ў падранай замшавай куртцы і кедах. Яго ніхто не пазнаў.
Праз некалькі дзён, шпацыруючы па Празе, ён увайшоў у вінарню “Віёла”. На некалькіх афішах прачытаў сваё імя. Дзяўчына, што праходзіла міма, сказала: “Цяпер кожны бадзяга выглядае як Гінзберг”. Потым падышла да яго і спытала: “А ці вы не спадар Гінзберг?”
Ален Гінзберг доўга не мог паверыць, што ён у нас такі папулярны. Роўна праз тыдзень пасля прылёту ў Прагу я пабачыў яго на імправізаваным джэм-сэйшн у “Віёле”. Ён падняўся на подыюм і папрасіў: “Я быў бы ўдзячны, калі б тут запалілі святло, бо я не актор”. А потым пачаў чытаць адзін свой верш. Я сядзеў у першым радзе, і падчас чытання Ален некалькі разоў глянуў мне ў вочы. Я прывык глядзець яму ў твар. Потым я ўбачыў, што ў яго па шчоках цякуць слёзы. Ён чытаў вельмі доўга, гэта быў ягоны найлепшы верш, і я разумеў кожнае слова. Дачытаўшы, ён выцер рукой твар і лаканічна патлумачыў: “Доўгі час я быў гомасэксуалістам, але потым я зноў уступіў у сваё цела і адчуў, наколькі жанчыны пяшчотныя. Тое, што я вам прачытаў, – гэта толькі запіс рухаў майго плачу ў цягніку недзе між Токіё і Кіёта”. І працягваў: “У маіх вершах доўгія радкі, і на кожным я мушу зрабіць глыбокі ўдых – да самага нізу страўніка. Таму ў мяне такі жывот. Я вельмі доўга быў у Індыі і Японіі, там я навучыўся вельмі прымітыўнай ёзе, ёзе плачу і спеву. І зараз я вам заспяваю. Словы будуць паўтарацца, яны няўцямныя, бо гэта канкрэтная паэзія, гэтай паэзіі тысяча гадоў”.
Ален узяў у рукі дзве маленькія круглыя бляшкі, падобныя да талерачак, і потым доўга-доўга спяваў, задаючы сабе рытм ударамі: “Гар’ём на мошы ва, гар’ём на мошы ва...”
Словы паўтараліся ў дзесятках варыяцый.

 

Інтэрв’ю з Аленам Гінзбергам

Спадар Гінзберг, як Вы ставіцеся да таго, што вас залічаюць да бітнікаў?

Калі я пачаў жыць такім жыццём і калі нас пачалі так называць, я зусім не думаў пра тое, каб стаць членам нейкай выразна акрэсленай групы. У цяперашні час рэпутацыя бітніка зрабілася ходкім таварам. Абсалютная большасць тых маладых людзей у Грынвіч Вілідж, якія носяць падраныя апранахі, каб выглядаць аўтэнтычна, – толькі манекены, якія карыстаюцца нашым суровым, бязлітасным жыццёвым досведам, спрабуюць імітаваць нашую мараль і філасофію. На ўсім гэтым яны імкнуцца збудаваць уласную папулярнасць або прынамсі за прыстойны ганарар набіць кішэні ўладальнікам бараў у Грынвіч Вілідж. Гэтыя маладзёны, што спрабуюць паразітаваць на папулярнасці, за якую мы заплацілі ладнай часткай свайго жыцця, – не бітнікі.

Што Вы думаеце пра цывілізацыю?

Проста дзіка, куды яна завяла чалавека, якім жорсткім яна зрабіла чалавека. У сваіх візіях я імкнуся ісці наперад, імкнуся чалавека наноў ачалавечыць. Я не магу ад гэтага пазбавіцца. Мае візіі абумоўленыя менавіта тым, што жыццё – жорсткая рэч. Калі ў маіх візіях з’яўляецца нейкі анёл чалавечнасці, гэта не таму, што я з візіі выходжу, гэта ад той няшчаднай рэчаіснасці, якая абумоўлівае ўзнікненне кожнай такой візіі.

Што для Вас праблема нумар адзін?

Нехта мог бы сказаць, што праблема нумар адзін – атамная вайна. Але яна была б толькі адным з магчымых наступстваў знечалавечання чалавека, дэмагогіі палітыкі.

Што для Вас палітыка?

Аднойчы я напісаў: паэтам не варта ўмешвацца ў палітыку. Мяне турбуе чалавек, а палітыка толькі ўзмацняе яго знечалавечанне. Я хачу быць абсалютна вольным, і таму не магу ангажавацца ў палітыку. Я нікому не хачу прышчапляць сваю волю. Мая свабода абумоўленая свабодай іншых.

 

© Václav Hrabě, Divoké víno, 1965

пераклад з чэшскай – Сяргей Сматрычэнка

Чытайце таксама

Чаму беларускія кніжныя графікі не хочуць маляваць?

Чаму беларускія кніжныя графікі не хочуць маляваць?

"Затое не прагрызе!" — так на маіх вачах клапатлівая матуля выбірае ў кнігарні кніжку-цацку для свайго маленькага сына. Кніжка стракатая і безгустоўная, але з тоўстымі кардоннымі старонкамі. Яе, як і пераважную…

Мяне вельмі вабіць мова памылкі

Дзмітры Плакс

Мяне вельмі вабіць мова памылкі

— Дзмітры, наколькі я ведаю, Вы пішаце паэзію на трох мовах. У вас ужо выйшлі кнігі паэзіі па-руску, па-беларуску і па-шведску. Раскажыце, калі ласка, на якой мове Вы пачалі пісаць спачатку і як абралі…

Успаміны пра электрычнасць

Альгерд Бахарэвіч

Успаміны пра электрычнасць

Прачнуўшыся пасярод ночы, ён адразу ж хапаў паперу і аловак, якія заўжды ляжалі напагатове каля ложка, — і запаўняў радкамі нябачныя аркушы. Так і не запаліўшы святла, ён працаваў над рукапісам некалькі…

«Кніга года-2008» Прэміі Коста

«Кніга года-2008» Прэміі Коста

«Кнігай года-2008» паводле версіі журы брытанскай Прэміі Коста (Costa Book of the Year) стала «Таемнае пісьмо» (The Secret Scripture) 53-гадовага ірландскага пісьменніка Себасцьяна Бары (Sebastian Barry),…

800