№21: Знак прысутнасці

№21: Знак прысутнасці

Мы прысвячаем новы нумар “ПрайдзіСвета” феномену сувязі літаратуры і гомасэксуальнасці, альбо, кажучы мовай ХХІ стагоддзя, сувязі літаратуры і ЛГБТК. Ці застаецца літаратура літаратурай, калі адкрывае нам сусвет цялеснасці, сэксуальнасці, інтымнасці? Чаму беларуская літаратура моцная ў апісанні вайны і такая бездапаможная, стэрыльная ў апісанні цялеснасці і сэксуальнасці? Ці існуе беларуская ЛГБТК-літаратура? На гэтыя і іншыя пытанні можна будзе знайсці адказы ў нумары

Чытаць далей

Леапольда Лугонэс

Неадпрэчны (El Definitivo)

Апавяданне

Пераклад з гішпанскай Макс Шчур


У садзе пры вар’ятні адзін з пацыентаў, што пры сваёй маркоце выглядаў нармальным, чым выклікаў у нас шкадаванне, расказаў нам сваю гісторыю.

– Я захварэў раптоўна, – сказаў ён, – неўзабаве пасля таго, як мяне наведаў Неадпрэчны.

– Неадпрэчны? – перапыталі мы.

– Вядома! – адрэагаваў ён з горыччу, як быццам папракаючы нас. – Тут яго ведаюць усе хворыя, але дактарам мы нічога пра яго не кажам – яны з нас толькі пасмяяліся б.

Вось як ён апісаў нам тое, што яго напаткала:

“Аднае зорнае ночы я вярнуўся дадому позна. Гучным крокам я прайшоў свае дзесяць кварталаў у начной свежасці з высока ўзнятаю галавой. Як звычайна, я ўлёгся, падкараціўшы кнот свечкі, з намерам спакойна пачытаць Гальдоса. Я жыў у двухпакаёўцы, са спальняй і кабінетам. Вядома, у кабінеце святла не было, і дзверы, што злучалі абодва пакоі, заўжды былі адчыненыя. Праз гэтыя дзверы і ўвайшоў Неадпрэчны.

Ён быў надзвычай спакойны і пазіраў у столь, засунуўшы рукі ў кішэні, як чалавек, што аглядае кватэру, якую збіраецца зняць. Шэры гарнітур, чорны капялюш. Чалавек як чалавек.

У наступны момант я ўсвядоміў, што гэта – Неадпрэчны, у чым у мяне не ўзнікла ані каліўца сумневу, хоць я пра яго дагэтуль не меў ніякага паняцця. І насамрэч, гэта быў ён, Неадпрэчны.

Я працягваў рабіць выгляд, што чытаю, праз што не змог разгледзець ягонага твару. Я не адчуваў ніякай боязі, але зразумеў, што калі б паспрабаваў пераканаць сябе ў абсурднасці ягонага з’яўлення і захаваць поўны спакой, то мяне пачало б страшэнна калаціць.

Мой госць зрабіў некалькі крокаў, быццам мяне не заўважаючы, падышоў да краю ложка і прысеў, як аўтарытэтны лекар, што збіраецца памацаць вам пульс, – хіба што спінаю да мяне. Гэтак ён сядзеў доўгі час. Здавалася, што ён, закінуўшы нагу за нагу і стуліўшыся, чысціць пазногці, увесь заглыблены ў гэты занятак.

Я ўзгадаў, як у раманах апісваецца ў такіх выпадках псіхалагічная сітуацыя: маўляў, я сплю ці не? Які абсурд. Чалавек заўжды добра ведае, што не спіць.

Я дарэмна напружваў слых, каб учуць у цішыні які-небудзь гук ці шоргат, прыкмету жыцця. Крык ці жэст, відавочна, маглі пазбавіць мяне ад Неадпрэчнага, таму што рухі й гукі адганяюць прымхі. Але толькі калі цалкам забыцца на сэнс словаў, можна падумаць, што я мог яго адпрэчыць. Натуральна, гэта было немагчыма. Хіба ж ён не быў Неадпрэчным? Не-ад-прэч-ным?..

Таму калі я вымавіў “Ратуйце!” – пасля таго як уцяміў, што губляю сябе, правальваюся, куляюся ў бездань з галавою, – то нічога не пачуў. Толькі ў люстэрку шафы злева ад мяне я ўбачыў свой крык – агромністы чорны крык у маім агромністым чорным роце...

Я звычайна гэтага не расказваю, таму што гэта, вядома, глупства, праява майго шаленства. Але ж гэта яшчэ й выкліканне. Выкліканне Неадпрэчнага”.

Ён раптам змоўк і кінуў баязлівы погляд, у якім марна спрабаваў захаваць абыякавасць, на вялізны сад, дзе на сонейку адпачывалі пасля абеду вар’яты.

Можа быць, гэта было супадзенне, прыхамаць – што я ведаю? – але менавіта ў той момант вар’яты пачалі адзін па адным разыходзіцца, удаючы няспешнасць. Яны не маглі чуць нашай прыватнай размовы. Нейкі надзвычай няясны цень, лепш сказаць – лёгкае зацьменне яркага сонечнага святла прабегла побач з намі. Мне падалося, што нават гарачыня на момант стала меншай.

Вар’ят асцярожна дакрануўся да маёй спіны, прамовіўшы:

– Неадпрэчны.


Пераклад з гішпанскай – Макс Шчур © 2009

Чытайце таксама

Вацлаў Гавал

Вацлаў Гавал

Чэшскі драматург, эсэіст, дысідэнт, першы прэзідэнт Чэшскай Рэспублікі

Станіслаў Бараньчак

Станіслаў Бараньчак

Польскі паэт, літаратуразнаўца, крытык, эсэіст, перакладчык, актыўны дзеяч Салідарнасці

Юрый Вінічук

Юрый Вінічук

Украінскі пісьменнік, журналіст, містыфікатар, укладальнік анталогіі гатычнай літаратуры

Антонія Поцы

Антонія Поцы

674