№21: Знак прысутнасці

№21: Знак прысутнасці

Мы прысвячаем новы нумар “ПрайдзіСвета” феномену сувязі літаратуры і гомасэксуальнасці, альбо, кажучы мовай ХХІ стагоддзя, сувязі літаратуры і ЛГБТК. Ці застаецца літаратура літаратурай, калі адкрывае нам сусвет цялеснасці, сэксуальнасці, інтымнасці? Чаму беларуская літаратура моцная ў апісанні вайны і такая бездапаможная, стэрыльная ў апісанні цялеснасці і сэксуальнасці? Ці існуе беларуская ЛГБТК-літаратура? На гэтыя і іншыя пытанні можна будзе знайсці адказы ў нумары

Чытаць далей

Юрый Вінічук

Манная каша (Манна каша)

Апавяданне

Пераклад з украінскай Таццяна Урублеўская


Калі я быў маленькі, я вельмі не любіў манную кашу. Я так яе ненавідзеў, што яна снілася мне начамі. Яна напаўзала на мяне, як велічэзная дзюна, булькатала і пускала бурбалкі, запаўзала пад коўдру, каб забрацца ў рот. І я з перапуду не вытрымліваў і сікаўся пад сябе. Тады каша расцякалася і знікала, а я быў вымушаны ляжаць у мокрым ложку, і мне снілася, нібыта я зваліўся ў дзежку з квашанымі агуркамі, а маленькі чорны карлік б’е мяне па галаве, каб я раптам не выплыў.

Калі мяне кармілі кашай, то прыдумвалі розныя жахі.

– Еш кашу! – загадваў татуля, – бо як не з’ясі, прыйдзе страшны карлік Сульфуль і скруціць табе галаву. І давядзецца табе хадзіць задам наперад. Уяўляеш, як смешна будзе?

Але я не смяяўся. Я горка плакаў.

У мамы быў іншы падыход.

– Еш кашу. Хто не есць маннай кашы, у таго павыпадаюць усе зубы, а потым адваляцца вушы і нос. А за імі паадсыхаюць рукі і ногі. Да каго ты тады будзеш падобны, га?

Такая перспектыва не абяцала нічога добрага, таму я горка плакаў і еў кашу. А тым часам усё новыя жахі сыпаліся на маю бедную галоўку.

– Калі не з’ясі кашы, дзядуля памрэ. Бачыш, ён ужо ледзьве ходзіць.

Я еў кашу і з радасцю пераконваўся, што дзядулева здароўе паляпшаецца.

Толькі аднаго разу ім не ўдалося мяне купіць. Было гэта, калі мне сказалі, што калі я не з’ем кашы, памрэ цёця Геля. Цёця Геля, маміна сястра, часцяком гасцявала ў нас па некалькі дзён, і я з першага ж позірку прасякнуўся да яе такімі ж пачуццямі, як і да кашы. Больш за ўсё мяне раздражняла тое, што яна пастаянна сядзела ў клазеце. Прынамсі, калі ў мяне ўзнікала пякучая патрэба зазірнуць туды, яна ўжо сядзела там і безнадзейна стагнала, хіба што ад жалю, што расстаецца са сваімі ўлюбёнымі клёцкамі.

Наш драўляны клазет знаходзіўся ў канцы агарода, сярод густой крапівы. Я стаяў і цярпліва чакаў, перамінаўся з нагі на нагу, пакуль нарэшце не чулася, як трашчаць яе бязмежныя вечназялёныя рэйтузы, якія яна не без высілку нацягвала на свой бязмежны ж жывот. Тады ўжо я падыходзіў бліжэй да дзвярэй, але ў той момант, калі яны расчыняліся, я не вытрымліваў, усё цякло па нагах, а цёця Геля са шчаслівай усмешкай выплывала з клазета, нібы каралеўна з дыяментавай карэты. Я з зайздрасцю глядзеў на яе шчаслівы твар, потым – на мокрыя штаны і панура цягнуўся дадому, мяркуючы па дарозе, куды б схаваць татулеў пас.

Дык вось, калі я пачуў, што такім простым спосабам можна зжыць цёцю Гелю са свету, я наадрэз адмовіўся есці кашу. Я не еў яе цэлых тры дні. Дарма што цёця Геля, якую падгаварыла мама, ляжала ў ложку і так жаласна стагнала, нібы яе збіраліся пасадзіць на кол.

Усе жахі, якія мне скормлівалі разам з кашай, не прайшлі дарма. Я адчуў, што ў мяне разгулялася буйная фантазія. Стрымаць яе я не мог і аднаго разу спытаў тату:

– Татуля, а ці могуць каты размаўляць як людзі?

– Толькі ў казках.

– А ноччу?

– Не кажы лухты.

– Чаму ж тады наш Мацей учора ўночы залез да мяне ў ложак і загаварыў па-чалавечы?

– Табе прыснілася.

– Хм… Пэўна, мне і праўда прыснілася… Але скажы мне, хто такі пан Зянон?

– Пан Зянон? Цырульнік з суседняй вуліцы. А што?

– Разумееш, мне прыснілася, нібы наш Мацей сказаў, што пан Зянон, калі цябе няма дома, а я гуляю з хлопцамі ў футбол, прыходзіць да нашай мамы піць каву.

У той жа вечар мяне адпусцілі пагуляць, хоць я не вельмі і рваўся, а калі вярнуўся, то ўбачыў у мамы пад вокам сіняк. Тады я падумаў, які ж наш тата эканомны ? зусім не тое што мама, якая чужых частуе кавай.

Іншым разам я апавёў маме, што цёця Геля часцяком наведваецца на гарышча, ходзіць з кутка ў куток і ўскрыквае: “Мышы, мышы! А ці вышылі вы мне шлюбную сукенку? Калі не вышылі, то я вас зараз усіх папалю!” Потым робіць выгляд, што расплюхвае газу з пляшкі і танчыць, размахваючы рукамі.

Бацькі перапужаліся не на жарт:

– Ды яна нас па свеце з торбамі пусціць!

Наступнага ж дня цёцю Гелю адвезлі ў вар’ятню, і цяпер я мог з прыемнасцю праседжваць у клазеце колькі захочацца.


Паводле: Юрій Винничук. Ги-Ги-и. Творы. – Львів: ЛА “Піраміда”, 2007. – 407с. – С. 141 – 142.

Пераклад з украінскай – Таццяна Урублеўская © 2013

Чытайце таксама

Ціт Макцый Плаўт

Ціт Макцый Плаўт

Значных рымскіх камедыёграфаў, першы рымскі аўтар, ад якога захаваліся цэлыя творы

Павел Анціпаў

Павел Анціпаў

Беларускі рускамоўны празаік, аўтар кнігі "Дипломная работа". Жыве ў Мінску

Говард Філіпс Лаўкрафт

Говард Філіпс Лаўкрафт

Амерыканскі пісьменнік, які працаваў у жанрах хорару, фэнтэзі і навуковай фантастыкі, на той час вядомых як проста “дзіўная літаратура”

Карын Бое

Карын Бое

Шведская паэтка, эсэістка, празаік. Належыць да другога пакалення мадэрністаў

1266